شعله‌های سرد در تنور بخاری‌های فرسوده
شعله‌های سرد در تنور بخاری‌های فرسوده
در روزهای سرد زمستان که نبض گرمای خانه‌ها با جریان آبی‌رنگ گاز می‌تپد، واقعیتی نگران‌کننده در زیر سقف‌های دیار علویان پنهان شده است.

غول‌های آهنی کم‌بازده‌ای که بیش از آنکه محیط را گرم کنند، سرمایه ملی را به هدر می‌دهند. طبق آمارهای رسمی، هم‌اکنون ۲.۵ میلیون بخاری با راندمان پایین در خانه‌های مازندرانی‌ها فعال است؛ آماری که نشان می‌دهد بخشی بزرگ از گاز تزریقی به شبکه، پیش از آنکه به رفاه تبدیل شود، در دودکش‌های غیراستاندارد گم می‌شود.

تراژدی هدررفت انرژی در قلب شمال

مازندران به دلیل اقلیم خاص و تراکم بالای جمعیت، یکی از مصرف‌کنندگان بزرگ گاز در کشور است. هژبر جوادی، مدیرعامل شرکت گاز استان مازندران در گفت‌وگو با «ملکان»، از عدد تکان‌دهنده‌ای پرده برمی‌دارد: «بیش از دو میلیون و ۵۰۰ هزار بخاری کم‌بازده در استان فعال هستند که سهم شیر را در هدررفت انرژی دارند.» این یعنی در حالی که دولت برای پایداری شبکه در دورترین نقاط استان تلاش می‌کند، ابزار گرمایشی قدیمی عملاً تلاش‌های مهندسی را خنثی می‌کنند.

شرکت ملی گاز ایران برای مقابله با این ناترازی، از فاز «توصیه» وارد فاز «اقدام» شده است. پویش «کاهش مصرف انرژی» که اکنون با مشارکت ۹۰ هزار مازندرانی در حال اجراست، فراتر از یک شعار تبلیغاتی است. در این طرح، مشترکان خوش‌مصرف با یک مشوق جذاب روبرو هستند: دریافت بخاری‌های هوشمند و راندمان بالا به‌صورت رایگان.

جوادی با اشاره به توزیع ۳۷۰۰ دستگاه از این بخاری‌ها در استان می‌گوید: «این تجهیزات با رده انرژی A و راندمان ۸۵ درصد طراحی شده‌اند. ویژگی منحصربه‌فرد آن‌ها، کنترل هوشمند دمای محیط است که اجازه نمی‌دهد دما از ۲۱ درجه سانتی‌گراد فراتر رود؛ اقدامی که نه‌تنها ایمنی را به حداکثر می‌رساند، بلکه سالانه ۴۶۶ مترمکعب صرفه‌جویی در هر واحد را به دنبال دارد.»

تحلیل آمارها نشان می‌دهد که اگر طرح نوسازی تجهیزات گرمایشی در سطح ملی (با ۲۲ میلیون بخاری نصب شده) به سرانجام برسد، سالانه حدود دو میلیارد مترمکعب گاز در کشور صرفه‌جویی خواهد شد. در مقیاس استانی نیز، پیش‌بینی می‌شود تا پایان سال با همین اقدامات اولیه، حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار متر مکعب در مصرف گاز مازندران صرفه‌جویی شود.

این رقم معادل گاز مصرفی هزاران خانوار در مناطق محروم و کوهستانی استان همچون «آب‌اسک» و «ایرا» است که به تازگی به شبکه سراسری متصل شده‌اند. به عبارتی، هر بخاری فرسوده‌ای که از مدار خارج می‌شود، شعله‌ای پایدار در خانه‌ای دیگر در مناطق دورافتاده روشن می‌ماند.

واقعیت این است که نبرد با ناترازی گاز در زمستان، تنها در ایستگاه‌های تقلیل فشار و خطوط لوله پیروز نمی‌شود. پیروزی واقعی در «اتاق نشیمن» خانه‌ها رقم می‌خورد؛ جایی که جایگزینی یک بخاری رده A با یک بخاری قدیمی، می‌تواند به اندازه ساخت یک فاز جدید در پارس جنوبی، انرژی آزاد کند. مازندران اکنون پیش‌قراول طرحی شده است که در آن «تکنولوژی» و «مشارکت مردمی» دوشادوش هم، مانع از بلعیده شدن ثروت ملی توسط شعله‌های ناکارآمد می‌شوند.

  • نویسنده : سمانه اسلامی