زمستان امسال برای مهاجران سیبری، حکایتی متفاوت داشت؛ بارندگیهای سیلآسا اگرچه برای اهالی زمین دشواریهایی ساخت، اما سفرهای رنگین و پُرآب برای قوها و مرغابیها گشود تا پس از سالها خشکسالی، طعم زمستانی واقعی را در کنار خزر بچشند. حالا با خروج اولین دستههای قو از تالاب سرخرود، شمارش معکوس برای پایان فصل مهاجرت آغاز شده است.
پرندگان مهاجر زمستان گذران که حدود ۶ ماه گذشته اولین گلهها در تالابها و آببندانهای این استان فرود آمده بودند اکنون بعد از ماهها سفره چرانی در این خطه از شمال کشور در حال خروج از آسمان مازندران و در حال کوچ کردن به سیبری و اقامتگاههای شمال دریای خزر خود هستند.
بارشهای و سیلابهای سنگین زمستان امسال سبب شده سفره آرایی این استان برای پرندگان مهاجر رنگیتر از سالهای گذشته باشد و بزم خوشی را برای این مهمانان به ارمغان آورد. آب و هوای متفاوت زمستان امسال که در چند سال اخیر بی نظیر بود سبب شد پرندگان مهاجر زمستان گذران بدون تحمل کمترین دردسری در دشتهای مازندران دوره مهاجرت خود را سپری کنند.
این پرندگان مهاجر که تعداد قابل توجهی در میانکاله، تالاب سرخرود فریدونکنار زمستان گذرانی کردند بخش دیگر از آنها در آب بندانهای روستاهای مختلف و همچنین ساحل کم عمق خزر و تعدادی هم در عمق دریای خزر زمستان گذرانی کرده بودند.
سرما و یخبندان سنگین سال ۱۳۸۶ و همچنین سرمای ۱۳۹۱ شمسی در مازندران شرایط متفاوتی را برای این پرندگان مهیا کرده بود، و امسال تقریبا این شرایط دوباره ایجاد شد و خیل عظیمی از این پرندگان بار دیگر برف در دشتهای مازندران دیدند.
با این حال کاهش حضور پرندگان مهاجر که از ۱۶ سال پیش تاکنون آغاز شد با توجه به تداوم پسروی آب دریای خزر و خشکسالیهای مداوم در این استان تهدیدی برای پرندگان مهاجر محسوب میشود و اوایل بهمن ماه که جمع بندی نهایی تعداد پرندگان مهاجر در میانکاله اعلام شد شاهد کاهش ۱۵ هزار بالی فلامینگوها در این تالاب بودیم که کارشناسان حیات وحش را نگران کرده بود.
بعد از جمع بندی نهایی حضور پرندگان مهاجر در همه آببندانها و تالابها به همراه ساحل خزر نشان از آن دارد که دست کم در سال جاری تعداد پرندگان مهاجر نسبت به سال گذشته کاهش معنا داری ندارد که یکی از علت اصلی آن بارشهای سیلابی است.
در این پیوند رئیس اداره حفاظت محیطزیست شهرستان محمودآباد گفت: قوهای مهاجر در تالاب سرخرود که از آبان ماه امسال به مدت چهار ماه در این منطقه زمستانگذرانی کردند و از اواخر بهمن ماه مهاجرت برگشت خود را به عرضهای بالاتر جغرافیایی آغاز کردند.
علیمحمد دعاگو با اشاره به زمستانگذرانی قوهای مهاجر در تالاب سرخ رود، اظهار کرد: این تالاب امسال میزبان حدود ۹۰۰ بال قوهای مهاجر بود.
وی افزود: این قوهای مهاجر در این منطقه از آبان ماه امسال به مدت چهار ماه در این منطقه زمستانگذرانی کردند و از اواخر بهمن ماه مهاجرت برگشت به عرضهای بالاتر جغرافیایی آغاز کردند.
رئیس اداره حفاظت محیطزیست شهرستان محمودآباد اضافه کرد: قوهای مهاجر از گونههای قوی کوچک، قوی گنگ و قوی فریادکش هستند که همین موضوع این تالاب را منحصر به فرد کرده است.
دعاگو بیان کرد: باتوجه به ضرورت امنیت این مهمانان مهاجر تمام تلاش ما حفاظت و امنیت این پرندگان است.
وی تصریح کرد: معمولا اواخر بهمن مهاجرت برگشت قوهای مهاجر از تالاب سرخرود آغاز میشود. با کمک مردم ۸ تن ذرت و گندم در تالاب جهت تغذیه پرندگان توزیع شد تا از پراکنده شدن قوها و پیشگیری از شکار و صید جلوگیری کرده و امنیت قوها را تامین کند.
سرخ رود، نزدیکترین تالاب به محیطهای مسکونی و شهری است و دسترسی به تالاب بسیار آسان است و هر روزه شاهد حضور تعداد زیادی از طبیعتدوستان، عکاسان و فیلمبرداران در منطقه بودیم که از دیدن این مناظر زیبا لذت میبرند.
سکانس غمانگیز؛ غیبت «امید» و درنای سپید*
اما بزم امسال، یک جای خالی بزرگ داشت. غیبت «امید»، تکدرنای سیبری که سالها نماد وفاداری به تالابهای مازندران بود، در کنار عدم حضور اردکهای سرسفید، کام محیطزیستدوستان را تلخ کرد. با وجود این غیبتهای نگرانکننده، کارشناسان معتقدند به دلیل بارشهای مناسب، جمعیت کل پرندگان مهاجر در مجموع آببندانها و سواحل خزر نسبت به سال گذشته کاهش معناداری نداشته است، هرچند که پسروی آب دریای خزر همچنان تهدیدی جدی برای زیستگاههای بینالمللی همچون میانکاله محسوب میشود.
یکی از زیباترین جلوههای مهاجرت امسال، مشارکت مثالزدنی مردم و طبیعتدوستان در تامین غذای پرندگان بود. در حالی که سرمای استخوانسوز دشتهای مازندران را در بر گرفته بود، توزیع بیش از ۸ تن ذرت و گندم با حمایتهای مردمی در تالاب سرخرود، مانع از پراکندگی قوها برای جستوجوی غذا و به خطر افتادن جانشان توسط شکارچیان شد. سرخرود به دلیل نزدیکی به بافت شهری، امسال نیز شاهد حضور عکاسان و گردشگرانی بود که برای ثبت لحظات با شکوهِ پرواز قوها، راهی این منطقه شده بودند.
- نویسنده : سمانه اسلامی
