این رویداد که قرار است در اردیبهشتماه سال آینده به میزبانی سرزمین مادری نیما برگزار شود، تنها یک همایش ادبی ساده نیست؛ بلکه تلاشی است برای بازگشت به روحیه «ساختارشکنی» و «نوآوری» که پیرمرد یوش حدود یک قرن پیش در کالبد ادبیات فارسی دمید.
وقتی علی اسفندیاری در سال ۱۳۱۶ با سرودن «ققنوس»، معیارهای صلب و چندهزارساله شعر سنتی را به لرزه درآورد، شاید کمتر کسی گمان میکرد که روزی نام او نه تنها به عنوان یک شاعر، بلکه به مثابه یک «مکتب فکری» در مطالعات فرهنگی و اجتماعی بررسی شود. جشنواره بینالمللی نیما با تمرکز بر رویکردهای چندرشتهای، به درستی درک کرده است که نیما تنها متعلق به ادبیات نیست. بخشهایی چون «نیما و مطالعات اجتماعی» یا «نیما و نقد ادبی» در فراخوان اخیر، نشان از این دارد که برگزارکنندگان به دنبال کشف لایههای پنهانی هستند که از دلِ سنتهای روستایی مازندران برآمد و به مدرنترین فرمهای بیانی رسید.
یکی از نکات درخشان و غافلگیرکننده در فراخوان این جشنواره، گنجاندن بخش «هوش مصنوعی» در کنار هنرهای اصیلی چون موسیقی محلی، خوشنویسی و تئاتر است. این هوشمندی دبیرخانه جشنواره، دقیقاً همراستا با روحیه خودِ نیماست. او که در سن لویی با زبان فرانسه آشنا شد و جهانبینی خود را وسعت داد، هرگز در حصار گذشته نماند. امروز، دعوت از هنرمندان برای بازنمایی جهان نیما از طریق هوش مصنوعی، پلی است میان «کمان بزرگ» (معنای نام نیما) و آیندهای که در آن تکنولوژی به خدمت تخیل درمیآید.
مازندران؛ میزبان جهانی یک میراث ملی
انتشار این فراخوان از سوی دانشگاه مازندران، تأکیدی دوباره بر هویت بومی نیماست. شاعر یوش که اسبسواری و تیراندازی را در کوههای بلده آموخته بود، همواره پیوندی ناگسستنی با طبیعت و زبان تبری داشت. بخش «نیما و شعر مازندرانی» در این جشنواره، فرصتی یگانه است تا غنای زبانی این خطه در ابعادی بینالمللی دیده شود. نیما ثابت کرد که برای جهانی شدن، باید عمیقاً بومی بود و این جشنواره تلاش دارد تا این آموزه را در سطح علمی و هنری تجلی بخشد.
طبق فراخوان منتشر شده، علاقهمندان تنها تا ۲۰ اسفندماه فرصت دارند تا آثار خود را به دبیرخانه ارسال کنند. این بازه زمانی کوتاه، فراخوانی است برای نخبگان، هنرمندان و پژوهشگران تا با نگاهی تازه به ققنوس شعر فارسی، از منظر جامعهشناسی، هنر و حتی فنآوریهای نوین، به تحلیل شخصیتی بپردازند که فراتر از زمان خود ایستاده بود.
در پایان، نخستین جشنواره بینالمللی نیما یوشیج را باید گامی بلند برای صیانت از شناسنامه فرهنگی ایران دانست. خانهای در یوش که روزی پناهگاه تنهاییهای شاعری گوشهگیر بود، حالا به قطبنمایی تبدیل شده است که مسیر حرکت فرهنگ و هنر ما را در میانه تلاطمهای جهانی نشان میدهد. اردیبهشت آینده، مازندران میزبان نگاههای نویی خواهد بود که به احترام مردی که «هست شب» را سرود، از نو به تماشای خورشید مینشینند.
- نویسنده : سمانه اسلامی
