مدیریت آب مازندران از پشت‌میزنشینی به مزرعه منتقل شد
مدیریت آب مازندران از پشت‌میزنشینی به مزرعه منتقل شد
مازندران، تأمین‌کننده ۴۲ درصد برنج ایران، وارد فاز جدیدی از حکمرانی آب شده است.

بر اساس طرح «استقرار مدیریت مشارکتی»، دیگر این بخشنامه‌های دولتی نیستند که زمان بازگشایی دریچه سدها را تعیین می‌کنند، بلکه خود کشاورزان در قالب «تشکل‌های آب‌بر» سکان مدیریت را به دست گرفته‌اند. اجرای شیوه‌نامه «تحویل حجمی آب» در شبکه‌های آبیاری، گامی بلند برای پایان دادن به هدررفت منابع و توزیع عادلانه حیاتی‌ترین عنصر تولید در قطب کشاورزی ایران است.

عملیاتی شدن طرح استقرار مدیریت مشارکتی آب کشاورزی در سه دشت گلورد، تجن و البرز بر اساس بند «ت» ماده ۴۰ برنامه هفتم پیشرفت کشور با تشکیل کارگروه‌های شهرستانی مربوط به اجرای این طرح و شناسایی ظرفیت‌های اجتماعی و تشکیلاتی کشاورزان در هشت شهرستان مازندران وارد فاز جدی‌تری نسبت به سال‌های اخیر شد.

بر اساس بند «ت» ماده ۴۰ قانون برنامه هفتم پیشرفت کشور، وزارت نیرو با هماهنگی وزارت جهاد کشاورزی مکلف است ظرف یکسال از لازم الاجرا شدن این قانون، نسبت به استقرار مدیریت مشارکتی آب با ایجاد یا تقویت تشکل‌های بهره‌برداران موضوع ماده (۵) قانون افزایش بهرهوری بخش کشاورزی و منابع طبیعی مصوب ۲۳/۴/۱۳۸۹ در هر یک از آبخوان‌های کشور اقدام کند.

در مازندران با توجه به نقش و جایگاه این استان در حوزه کشاورزی و سهم قابل توجهی که در تامین برنج کشور دارد، اجرای این طرح برای مدیریت مصرف آب به کمک کشاورزان از اهمیت بیشتری برخوردار است. به طوری که طی سال‌های اخیر گام‌هایی برای راه‌اندازی و فعال شدن تشکل‌های آب‌بران برداشته شد و امسال به گفته مدیر نگهداری و بهره‌برداری از تاسیسات آبی و برقابی شرکت آب منطقه‌ای مازندران اقدامات مربوط به انجام آن با توجه به تاکید قانون برنامه هفتم پیشرفت، به شکل جدی‌تری دنبال می‌شود.

جواد دادویه با اشاره به تاکید قانون برنامه هفتم پیشرفت کشور بر اجرای طرح استقرار مدیریت مشارکتی آب گفت: با انجام برنامه‌ریزی‌ها و مطالعات فنی و جذب مشاور، به دنبال ایجاد ساختارهای مرتبط با آن و افزایش تعداد تشکل‌های بهره‌برداران و هدایت گروه‌های هم‌آب‌بر سه دشت تجن، گلورد و البرز با ایجاد تشکل‌هایی در قالب تعاونی‌های تولید روستایی هستیم.

وی در نشست هماهنگی مدیران منابع آب شهرستان‌های زیر پوشش سه شبکه آبیاری و زهکشی تجن، گلورد و البرز که با هدف هم‌اندیشی برای پیاده‌سازی مدیریت مشارکتی آب برگزار شد، اظهار کرد: راه‌اندازی و فعال شدن تشکل‌های بهره برداران در مازندران با توجه به نقش مهم این استان در کشاورزی و ضرورت مدیریت مصرف بهینه آب با مشارکت خود کشاورزان یکی از اولویت‌های شرکت آب منطقه‌ای است که اکنون با توجه به تاکید برنامه هفتم پیشرفت کشور همه توان اداری و اجتماعی برای تحقق این هدف باید در استان به کار گرفته شود.

این مسوول افزود: در حال حاضر با توجه به موجود بودن شبکه آبیاری و زهکشی در سه دشت گلورد، تجن و البرز، تمرکز بر ایجاد ساختارهای مدیریت مشارکتی، توانمندسازی تشکل‌های موجود و راه‌اندازی تشکل‌های جدید در صورت نیاز در این مناطق است و انتظار می‌رود مدیران منابع آب شهرستان‌های مربوطه نیز این موضوع را به عنوان یک اولویت جدی در دستور کار قرار دهند.

مدیر نگهداری و بهره‌برداری از تاسیسات آبی و برقابی شرکت آب منطقه‌ای مازندران خاطرنشان کرد: تا کنون کارگروه‌های شهرستانی در هشت شهرستان بهشهر، نکا، میاندورود، جویبار، بابلسر، بابل، فریدونکنار و قائمشهر تشکیل شده و ۳۳ تعاونی و تشکل موجود نیز برای بررسی امکان همکاری در این زمینه شناسایی شده‌اند.

دادویه با اشاره به شناسایی گروه‌های هم‌آب‌بر در سه دشت یاد شده، اظهار کرد: برای ایجاد تشکل‌های بهره‌برداران در سه شبکه آبیاری و زهکشی گلورد، تجن و البرز، با در نظر گرفتن نکات فنی و اجتماعی، ۲۶۹ گروه هم‌آب‌بر شامل ۲۳ گروه در شبکه گلورد، ۱۲۸ گروه در شبکه تجن و ۱۱۸ گروه در شبکه البرز شناسایی شدند که تلاش می‌شود تا با کنار هم قرار دادن این گروه‌ها و ایجاد تعامل و هم‌افزایی بین بهره‌برداران، سرعت و کیفیت اجرای طرح استقرار مدیریت مشارکتی آب را افزایش دهیم.

وی با تاکید بر لزوم توانمندسازی تعاونی‌های تولید روستایی غیرفعال برای فعالیت در حوزه مدیریت مشارکتی آب، تصریح کرد: تعاونی‌های تولید روستایی طبق قانون زیر نظر مدیریت تعاون روستایی فعالیت می‌کنند. بنابراین باید از تعاونی‌های تولید روستایی غیرفعال موجود در استان نیز با برگزاری دوره‌های آموزشی و ترویجی استفاده کنیم که در این مسیر مدیران منابع آب و جهاد کشاورزی و ادارات تعاون روستایی شهرستان‌ها می‌توانند نقش مؤثری ایفا کنند.

مدیر نگهداری و بهره‌برداری از تاسیسات آبی و برقابی شرکت آب منطقه‌ای مازندران با اشاره به تشکیل سه تشکل در شبکه گلورد گفت: ۲ تشکل دیگر نیز در شبکه گلورد در حال تاسیس است. انتظار ما این است که با همکاری دستگاه‌های مرتبط و همراهی خود کشاورزان، در سال جاری شاهد گام‌های جدی‌تری برای افزایش تعداد این تشکل‌ها باشیم

دادویه با بیان این‌که نقش کشاورزان برای مدیریت منابع آبی در طرح استقرار مدیریت مشارکتی بسیار برجسته است، تصریح کرد: در این طرح قرار است خود کشاورزان بر اساس یک ساز و کار قانونی مدیریت بر آب تحویل شده از طریق زیرساخت‌ها را بر عهده بگیرند. این اقدام را امسال نیز در شبکه گلورد به شکل دیگری انجام دادیم. به طوری که اعلام کردیم بازگشایی دریچه سد گلورد را بر اساس زمان اعلام شده خود کشاورزان انجام می‌دهیم که تا کنون نیز در ۲ مرحله این اقدام صورت پذیرفت.

وی افزود: بر اساس طرح استقرار مدیریت مشارکتی آب، این تشکل‌ها هم در حوزه آب‌های سطحی و هم آب‌های زیرزمینی می‌توانند فعالیت کنند. اما در گام نخست به دنبال فعال کردن تشکل‌ها در حوزه آب‌های سطحی هستیم تا پس از آن بتوانیم از این ظرفیت در بخش آب‌های زیرزمینی هم بهره بگیریم.

طرح مدیریت مشارکتی آب در مازندران، فراتر از یک پروژه مهندسی، یک «سرمایه‌گذاری اجتماعی» است. موفقیت در دشت‌های تجن، گلورد و البرز می‌تواند الگویی موفق برای کل کشور باشد. اکنون با هماهنگی میان آب منطقه‌ای، جهاد کشاورزی و تعاون روستایی، راه برای تحقق عدالت در توزیع آب و تضمین آینده کشاورزی شمال هموار شده است؛ راهی که در آن کشاورز، دیگر فقط مصرف‌کننده نیست، بلکه «نگهبان آب» است.

 

  • نویسنده : سمانه اسلامی