پایانِ دورانِ «توزیعِ ناعادلانه سود»؛ کشاورزان، سهامدارانِ آینده‌یِ زنجیره‌یِ برنج خواهند بود
پایانِ دورانِ «توزیعِ ناعادلانه سود»؛ کشاورزان، سهامدارانِ آینده‌یِ زنجیره‌یِ برنج خواهند بود
برنج، تنها یک محصولِ کشاورزی در مازندران نیست؛ بلکه «ستونِ فقراتِ اقتصادِ استان» است. اما چالش همیشگی این بوده است: «ثروتِ حاصل از برنج، به کجا می‌رود؟».

مهدی یونسی‌رستمی، استاندار مازندران، با طرحِ سناریویِ جدیدِ «برندینگِ استراتژیک»، وعده داده است که ثروتِ تولید شده در زنجیره، از «کشتزار» تا «بازار»، به شکلی عادلانه میان کشاورزان، شالیکوبان و تجارِ خرد توزیع شود. این طرح، فراتر از یک نامِ تجاری، تلاشی است برای تبدیل کردنِ کشاورزان از «تنها تولیدکننده‌یانِ سنتی» به «سهامدارانِ اصلیِ زنجیره ارزش.

در ساختارِ سنتیِ بازارِ برنج، اغلب دیده شده است که بخشِ اعظمِ سود، در حلقه‌هایِ واسطه و تجارِ بزرگ متمرکز می‌شود و کشاورز، با وجودِ تحملِ تمامِ ریسک‌هایِ اقلیمی و اقتصادی، در پایین‌ترین سطحِ سودآوری قرار می‌گیرد. استاندار مازندران با تأکید بر «توزیعِ عادلانه ثروت»، هدفِ اصلیِ طرحِ برندینگِ جدید را «شکستنِ این چرخه» اعلام کرد. هدف این است که با ایجادِ یک برندِ قدرتمند، قدرتِ چانه‌زنیِ تولیدکنندگان افزایش یابد و ثروتِ ایجاد شده، به جای انباشت در لایه‌هایِ میانی، در میانِ تمامیِ ذی‌نفعان، از جمله فعالانِ کوچک، گردش کند.

یکی از ستون‌هایِ اصلیِ این تحول، گذار از «فروشِ محصولِ خام» به «تولیدِ محصولاتِ فرآوری‌شده» است. استاندار با اشاره به ضرورتِ ایجادِ صنایعِ پایین‌دستی، از سرمایه‌گذاری در بخش‌های مختلف مانند «فرآوریِ سبوس»، «تولیدِ روغن» و «استفاده از کاه» سخن گفت. این یعنی برندینگِ برنج مازندران، قرار نیست فقط یک نام روی کیسه باشد، بلکه قرار است یک «اکوسیستمِ صنعتی» ایجاد کند که با تولیدِ محصولاتِ جانبی، اشتغال‌زایی کرده و ارزشِ افزوده را چندین برابر کند.

تجربه‌یِ «کشاورزیِ سهامداری»؛ تحولِ جایگاهِ تولیدکننده

نکته‌یِ درخشان و تحول‌آفرین در سخنانِ استاندار، پیشنهادِ «سهامداریِ کشاورزان» در این زنجیره است. این مدل که تجربه‌هایِ موفق در سایرِ استان‌ها آن را اثبات کرده است، به کشاورز اجازه می‌دهد که نه تنها به عنوانِ یک «کارگرِ زمین»، بلکه به عنوان یک «سرمایه‌گذار و مالکِ بخشی از برند»، از سودِ نهاییِ بازارِ جهانی و ملی بهره‌مند شود. این اقدام، امنیتِ روانی و اقتصادیِ کشاورز را برای برنامه‌ریزی‌هایِ آینده تضمین می‌کند.

در پاسخ به نگرانی‌هایِ موجود در بازار، استاندار تأکید کرد که این طرح، به معنایِ «ایجادِ انحصار» یا «تضعیفِ برندهایِ فعلی» نیست؛ بلکه هدف، ایجادِ یک «میدانِ رقابتِ سالم» است. در این میدان، برتریِ مطلق متعلق به کسانی خواهد بود که «صداقت در عملکرد» و «کیفیت در محصول» را شعارِ خود قرار دهند. برندینگِ جدید، ابزاری است برای «دفاع از توانِ تولیدِ داخلی» در برابرِ ورودِ ناگهانیِ محصولاتِ وارداتی و تنظیمِ دقیق‌ترِ بازار.

برندینگِ برنج مازندران، یک پروژه‌یِ بازاریابی نیست؛ بلکه یک «پیمانِ اقتصادی» میانِ دولت، بخشِ خصوصی و کشاورزان است. اگر این زنجیره بتواند از «تولیدِ ساده» به سمت «تولیدِ ارزش‌افزوده» حرکت کند، مازندران نه تنها تولیدکننده‌یِ برنج، بلکه «مرکزِ مدیریتِ ثروتِ کشاورزی» در ایران خواهد بود.

  • نویسنده : سمانه اسلامی