در حالی که استاندار استان از «اشباع توسعه در غرب» و ضرورت کوچ به سمت مرکز و شرق خبر میدهد، مجوزهای جسورانهای برای بلندمرتبهسازی تا ۵۰ طبقه در شهرهایی نظیر ساری، بابل و قائمشهر صادر شده است. اما این جهش به سمت آسمان، تنها بخشی از یک پازل بزرگتر است؛ پازلی که در یک سو «صندوق توسعه زیرساختها» برای تامین آب و فاضلاب دارد و در سوی دیگر، طرحی برای تبدیل خانههای تاریخی ساری به بوتیکهتلهای لوکس. این گزارش، ابعادی از استراتژی جدید دولت در مازندران را بررسی میکند که در آن «برجها» قرار است هزینه «بهسازی شهر» را پرداخت کنند.
سیاست جدید مدیریت استان، «توسعه متوازن» نام دارد. مهدی یونسی رستمی، استاندار مازندران، با صراحت اعلام کرد که مدل توسعه تکبعدی در غرب استان دیگر پاسخگو نیست. راهکار او برای جذب سرمایه و رونق در مرکز و شرق، صدور مجوزهای برجسازی ۵۰ طبقه است. اما برای جلوگیری از تکرار اشتباهات گذشته و ایجاد «تراکمهای بدون زیرساخت»، ایدهی «صندوق توسعه زیرساختهای شهری» را مطرح کرده است. در این مدل، عوارض حاصل از این برجهای بلند، مستقیماً صرف رفع چالشهای همان منطقه (مانند دفع پسماند و تامین آب) میشود. در واقع، سرمایهگذاران با ساخت آسمانخراش، هزینه بهبود کیفیت زندگی در آن شهر را نیز متقبل میشوند.
جابر حسنزاده، مدیرکل راه و شهرسازی مازندران، از تدوین آییننامه بلندمرتبهسازی خبر داد که ۲۸ شهر استان را مشمول این طرح میکند. این تصمیم در پاسخ به دو چالش بزرگ اتخاذ شده است: «کمبود زمین» و «تقاضای بالای مسکن». با توجه به گردشگرپذیری شدید مازندران، دیگر نمیتوان تنها به ساختوسازهای افقی تکیه کرد. این طرح، در کنار «مولدسازی داراییهای دولت»، قرار است موتور محرکی برای پیشبرد پروژههای عمرانی باشد تا دیگر هیچ طرحی به دلیل کمبود بودجه متوقف نشود.
در کنار برجهای مدرن، رویکردی متضاد اما مکمل در بافتهای تاریخی دنبال میشود. طرح بازآفرینی شهری در ساری، بهویژه در محله «آبانبارنو»، گامی در جهت حفظ هویت است. تبدیل دستکم پنج خانه تاریخی ساری به «بوتیکهتل» تا پایان سال، نشان میدهد که مدیریت استان قصد دارد گردشگری را از حالت «اتلافی» به حالت «تولیدی» تغییر دهد. این یعنی تبدیل بناهای قدیمی به مراکز اقامتی لوکس و اصیل، تا سرمایهگذاری در تاریخ، به اندازه سرمایهگذاری در برجها سودآور باشد.
در حاشیه این تغییرات کلان شهری، دغدغه مسکن اقشار مختلف نیز فراموش نشده است. اجرای ۶۸۰۰ واحد مسکونی مشارکتی در قالب «نهضت ملی مسکن» نشان میدهد که در کنار برجهای ۵۰ طبقه، تلاش برای تامین سرپناه برای اقشار متوسط و آسیبپذیر نیز در جریان است تا این واحدها تا پایان دولت تحویل متقاضیان شوند.
مازندران امروز میان دو قطب حرکت میکند: «بلندمرتبهسازی مدرن» برای جذب سرمایه و «بازآفرینی تاریخی» برای حفظ اصالت. موفقیت این استراتژی در گرو این است که «صندوق توسعه زیرساختها» واقعاً فعال شود و برجها تبدیل به نمادهای رفاه نشوند که زیرساختهای شهری (آب، برق و فاضلاب) را فلج میکنند. اگر این تعادل برقرار شود، مازندران میتواند از یک «مقصد گردشگری ساده» به یک «قطب توسعه متوازن» در خاورمیانه تبدیل گردد.
- نویسنده : سمانه اسلامی
