خانه‌ای برای استقلال؛ مطالبه‌ای فراتر از تأمین اعتبار
خانه‌ای برای استقلال؛ مطالبه‌ای فراتر از تأمین اعتبار
سرپناه، نخستین نیاز هر انسان برای داشتن یک زندگی با کرامت است؛ اما برای افراد دارای معلولیت، مسکن تنها یک سقف بالای سر نیست، بلکه بخشی از فرآیند توانمندسازی، استقلال فردی و حضور فعال در جامعه به شمار می‌رود.

اکنون هشت توانخواه دارای معلولیت مضاعف در رامسر، در حالی چشم‌انتظار تکمیل واحدهای مسکونی خود هستند که هر روز تأخیر در تأمین اعتبار، ادامه زندگی آنان را با دشواری بیشتری همراه می‌کند.

به گزارش خبرنگار ملکان، رئیس اداره بهزیستی رامسر در نشست شورای اداری این شهرستان با اشاره به وضعیت این هشت توانخواه اعلام کرد که پروژه ساخت مجتمع هشت واحدی پس از سال‌ها رکود، با پیگیری مسئولان شهرستانی دوباره فعال شده و حتی مشکل پیش‌بینی آسانسور نیز برطرف شده است، اما تکمیل پروژه همچنان به تأمین منابع مالی نیاز دارد.

اگرچه موضوع این گزارش، تنها هشت واحد مسکونی است، اما در واقع نمادی از یکی از مهم‌ترین چالش‌های حوزه حمایت‌های اجتماعی محسوب می‌شود؛ چالشی که نشان می‌دهد فاصله میان تصویب قوانین حمایتی و اجرای کامل آنها همچنان وجود دارد.

آمارهای ارائه شده از سوی بهزیستی رامسر نیز گویای گستردگی مسئولیت دستگاه‌های اجرایی است. بیش از هزار و ۱۰۰ نفر دارای معلولیت در این شهرستان تحت پوشش خدمات بهزیستی قرار دارند؛ افرادی که هر یک، متناسب با نوع و شدت معلولیت خود، نیازمند دسترسی به خدمات درمانی، حمایتی، آموزشی، اشتغال و مهم‌تر از همه، محیطی بدون مانع هستند.

مسکن مناسب برای افراد دارای معلولیت، تنها به ساخت یک واحد ساختمانی محدود نمی‌شود. طراحی مناسب، دسترسی آسان، وجود آسانسور، رمپ، ورودی‌های استاندارد و امکان تردد مستقل، از الزامات چنین پروژه‌هایی است. خوشبختانه در این پروژه، با پیگیری‌های انجام‌شده، جانمایی آسانسور نیز به طرح افزوده شده است؛ اقدامی که می‌تواند کیفیت زندگی ساکنان را به شکل قابل توجهی افزایش دهد.

اما مسئله معلولان رامسر تنها به مسکن محدود نیست. گلایه از نامناسب بودن معابر، ساختمان‌های اداری و فضاهای عمومی، نشان می‌دهد هنوز تا تحقق کامل «شهر دسترس‌پذیر» فاصله زیادی وجود دارد. در بسیاری از نقاط شهری، نبود رمپ استاندارد، پیاده‌روهای ناهموار، نبود تجهیزات مناسب و ساختمان‌های اداری غیرقابل دسترس، عملاً بخشی از شهروندان را از استفاده برابر از خدمات عمومی محروم می‌کند.

قوانین کشور، دستگاه‌های اجرایی، شهرداری‌ها و دهیاری‌ها را موظف به مناسب‌سازی فضاهای عمومی کرده است، اما اجرای این قوانین همچنان با کندی همراه است. تحقق حقوق افراد دارای معلولیت، تنها با تصویب مقررات امکان‌پذیر نیست؛ بلکه نیازمند تخصیص بودجه، نظارت مستمر و تبدیل نگاه حمایتی به نگاه مبتنی بر حقوق شهروندی است.
از سوی دیگر، افزایش معلولیت‌های ناشی از حوادث رانندگی و آسیب‌های شغلی، که به گفته مسئولان بهزیستی در سال‌های اخیر روندی افزایشی داشته، ضرورت توجه بیشتر به پیشگیری، ایمنی راه‌ها، ارتقای استانداردهای محیط کار و توسعه خدمات توانبخشی را دوچندان کرده است. این تغییر الگوی معلولیت، بیانگر آن است که جامعه هدف بهزیستی در آینده نیز گسترده‌تر خواهد شد و برنامه‌ریزی بلندمدت برای پاسخگویی به این نیازها اجتناب‌ناپذیر است.

تکمیل مجتمع مسکونی هشت واحدی رامسر، شاید از نظر اعتباری پروژه‌ای کوچک باشد، اما از منظر اجتماعی، اقدامی بزرگ در جهت حفظ کرامت انسانی و تحقق عدالت اجتماعی است. این پروژه می‌تواند نمونه‌ای از هم‌افزایی میان دولت، نهادهای حمایتی، نمایندگان مجلس و خیرین باشد؛ الگویی که نشان دهد حمایت از افراد دارای معلولیت، هزینه نیست، بلکه سرمایه‌گذاری برای ساختن جامعه‌ای عادلانه‌تر و انسانی‌تر است.

جامعه‌ای که برای مناسب‌سازی محیط زندگی و تأمین نیازهای اقشار آسیب‌پذیر سرمایه‌گذاری می‌کند، در حقیقت به توسعه‌ای می‌اندیشد که هیچ شهروندی را به دلیل محدودیت جسمی یا ذهنی از حقوق اساسی خود محروم نمی‌سازد. انتظار هشت توانخواه رامسری برای خانه‌دار شدن، تنها یک مطالبه عمرانی نیست؛ آزمونی برای سنجش میزان پایبندی ما به عدالت، مسئولیت اجتماعی و کرامت انسانی است.

  • نویسنده : سمانه اسلامی