سالهاست که خیابانهای مرکزی شهرهای بزرگ مازندران، زیر بار سنگینِ مجتمعهای تجاری و برجهای مسکونی، نفسهایشان به شماره افتاده است. شهرهایی که قرار بود نماد آرامشِ شمال باشند، اکنون با گرههای کور ترافیکی و آلودگیهای محیطی دست و پنجه نرم میکنند. در دومین جلسه شورای برنامهریزی و توسعه استان، سوت پایانِ این توسعه نامتوازن توسط عالیترین مقام اجرایی دولت در مازندران به صدا درآمد. «مهدی یونسی رستمی» با ابلاغ راهبردی جدید، اعلام کرد که هستههای مرکزی شهرهای بزرگ استان دیگر ظرفیت هیچگونه بارگذاری جدیدی را ندارند و سرمایهگذاریها باید به سمت «شریانهای تازه» هدایت شوند.
واقعیت این است که شهرهای ساری، آمل، بابل و قائمشهر با انباشت فعالیتهای خدماتی در نقاط مرکزی، عملاً به بنبست رسیدهاند. استاندار مازندران با درک این چالش، سیاست «تمرکززدایی» را کلید زده است. ممنوعیت صدور مجوز برای بارگذاریهای سنگین تجاری و بلندمرتبهسازی در مراکز شهر، پیامی روشن به بازار مسکن و سرمایه دارد: «قلب شهر جای استراحت و تردد روان است، نه انبارِ بتن و ترافیک.» این تصمیم، گامی شجاعانه برای بازگرداندن کیفیت زندگی به بافتهای تاریخی و مرکزی شهرهاست.
در راهبرد جدید، «محور ساری به فرحآباد و خزرآباد» به عنوان قطبِ جایگزین معرفی شده است. این مسیر که پیش از این صرفاً به عنوان جادهای گردشگری شناخته میشد، اکنون قرار است به یک «شهرِ جدیدِ تجاری-خدماتی» با ضوابط مدرن تبدیل شود. تشکیل «شورای نظارت بر توسعه» برای این محور، نشاندهنده عزم دولت برای جلوگیری از تکرار فاجعههای شهرسازیِ گذشته است. قرار است در این مسیر، مجتمعهای تجاری و خدماتی با رعایت دقیقِ استانداردهای ترافیکی و زیستمحیطی مستقر شوند تا نه تنها بار ترافیکِ مرکز استان کاهش یابد، بلکه زیرساختهای گردشگری نیز ارتقا پیدا کند.
یکی از نکات درخشان در رویکرد استاندار مازندران، تأکید بر استفاده از «طراحان و مشاوران برجسته» برای تدوین طرحهای کلان شهری است. شهرهای مازندران بیش از آنکه به سیمان و آهن نیاز داشته باشند، به «اندیشه شهرسازی» نیاز دارند. تدوین طرحهای توسعهای آیندهنگرانه برای چهار شهر اصلی استان، نویدبخش آن است که از این پس، توسعه شهری بر اساس نیازهای ۵۰ سال آینده طراحی میشود، نه فشارهای اقتصادی امروز.
در کنار سیاستهای کلان، اقدامات عملیاتی نیز فراموش نشده است. اجرای مسیر موازی در امتداد «کانال عالیواک تا جویبار»، یکی از هوشمندانهترین پروژههای ترافیکی ورودی ساری است. این پروژه با ایجاد یک دسترسی جدید، بار ترافیکی ورودیهای سنتی شهر را تعدیل کرده و به عنوان یک مکمل برای سیاستِ «انتقال فعالیتهای تجاری به خارج از مرکز»، عمل خواهد کرد.
راهبرد جدید مدیریت ارشد مازندران، عبور از یک مدل «توسعه کور» به سمت «توسعه پایدار» است. هدایت بارگذاریهای جدید به محورهای دارای ظرفیت، هم حقوق شهروندان برای داشتن هوای پاک و ترافیک روان را تضمین میکند و هم فرصتهای جدیدی برای سرمایهگذاران در اراضی مستعدِ پیرامونی فراهم میسازد. اگر این سیاست با نظارت دقیق اداره کل راه و شهرسازی و همکاری شهرداریها به درستی اجرا شود، میتوان امیدوار بود که سیمای شهرهای شمال در پایان این دهه، انسانیتر و زیباتر از همیشه باشد.
- نویسنده : سمانه اسلامی
