این پدیده که کارشناسان آن را «بحران خاموش» مینامند، برخلاف زلزله یا سیل، تدریجی پیش میرود اما زیرساختها، جادهها و امنیت سکونتگاههای انسانی را به شکلی جبرانناپذیر هدف قرار داده است. رانش اخیر در محور سوادکوه و نزدیکی تأسیسات استراتژیک، زنگ خطر را برای مدیریتی علمی و پیشگیرانه به صدا درآورده است.
وقوع رانش در ترانشهای ۳۰ متری در محور سوادکوه، دیگر یک حادثه ساده جادهای نیست. طبق اعلام «رمضان پاریاو»، فرماندار سوادکوه از وقوع رانش در یک ترانشه حدود ۳۰ متری در محدوده محور سوادکوه خبر داد و این حادثه را نگرانکننده توصیف کرده است.
رمضان پاریاو افزود: این رانش در محدوده باند برگشت مسیر و در نزدیکی تأسیسات حیاتی رخ داده که حساسیت موضوع را افزایش داده است.
وی اعلام کرد: این محدوده در مجاورت شبکه برق ۲۰ کیلووات، خط لوله نفت ۳۲ اینچ و نهر آب کشاورزی قرار دارد و همین موضوع شرایط ناپایدار و پرریسکی ایجاد کرده است. بررسیهای اولیه نشان میدهد احتمال ادامهدار بودن ناپایداری در توده خاکی منطقه وجود دارد و لازم است اقدامات فوری برای تثبیت و ایمنسازی انجام شود.
به گفته وی، تیمهای کارشناسی در حال ارزیابی وضعیت زمین هستند و تصمیمات لازم برای اجرای عملیات پایدارسازی در دستور کار قرار گرفته است.
چرا زمین زیر پای مازندران میلغزد؟
کارشناسان حوزه محیطزیست و زمینشناسی معتقدند افزایش رانشها در مازندران تنها نتیجه بارشهای شدید و مداوم نیست، بلکه مجموعهای از عوامل انسانی و طبیعی در شکلگیری این بحران نقش دارند. تخریب گسترده پوشش جنگلی، تغییر کاربری اراضی شیبدار، برداشتهای غیراصولی از کوهستان و اجرای پروژههای عمرانی بدون مطالعات ژئوتکنیکی از مهمترین عوامل تشدیدکننده این وضعیت عنوان میشود.
در کنار این عوامل، توسعه جادهای در مناطق حساس بدون توجه کافی به ظرفیت زمین و ساختوسازهای روستایی در دامنههای ناپایدار، شرایط را برای لغزش لایههای خاک فراهم کرده است. این روند موجب شده در بسیاری از نقاط استان، زمین بهصورت تدریجی دچار نشست، ترکخوردگی و جابهجایی شود.
اولتیماتوم استاندار؛ پایان تعلل در ایمنسازی
استاندار مازندران نیز در حاشیه بازدید از یکی از مناطق رانشی استان با تأکید بر ضرورت اقدام فوری برای تثبیت زمین اعلام کرد: هیچگونه تعلل در اجرای طرحهای ایمنسازی قابل قبول نیست و همه دستگاهها باید با هماهنگی کامل برای رفع خطر اقدام کنند.
مهدی یونسی همچنین بر اهمیت استفاده از روشهای علمی و ژئوتکنیکی در پروژههای پایدارسازی تأکید کرد و گفت: تمامی اقدامات باید بر اساس مطالعات دقیق انجام شود تا از بروز خسارات آینده جلوگیری شود. مازندران امروز با یکی از پیچیدهترین چالشهای زیستمحیطی و زیرساختی خود مواجه است؛ چالشی که اگرچه آرام و تدریجی پیش میرود، اما میتواند در بلندمدت پیامدهای جدی برای سکونت، حملونقل و اقتصاد منطقه به همراه داشته باشد. رانش زمین در این استان دیگر یک هشدار ساده نیست، بلکه نشانهای از یک بحران ساختاری است که نیازمند مدیریت فوری، علمی و هماهنگ میان دستگاههای اجرایی و تخصصی است.
اگرچه رانش زمین ناگهانی نیست، اما هزینههای بازسازی جادهها و جبران خسارت به منافع مسکونی، بودجههای کلانی را میبلعد. این پدیده به طور مستقیم بر حملونقل و اقتصاد منطقه اثر میگذارد. مدیریت پیشگیرانه و پایش مستمر مناطق پرخطر، تنها راهی است که میتواند هزینههای گزاف آینده را کاهش دهد.
مازندران امروز بر روی گسلهای لغزنده تاریخ و جغرافیا ایستاده است. رانش زمین در سوادکوه، هشداری جدی است که نشان میدهد زمان برای «مدیریت پس از واقعه» به پایان رسیده است. نجات زیرساختهای استان نیازمند یک عزم ملی و رویکردی مهندسیشده است تا این بحران خاموش، به یک فاجعه پرصدا تبدیل نشود.
- نویسنده : سمانه اسلامی
