به گزارش خبرنگار ملکان، آتشسوزی که در محدوده بین شرکتهای صیادی نیازآباد و گلستان آغاز شد، به دلیل وزش باد شدید، در مدت کوتاهی به تهدیدی جدی برای بخشهایی از تالاب میانکاله تبدیل شد. حضور بهموقع نیروهای یگان حفاظت محیط زیست، منابع طبیعی، دستگاههای امدادی، فرمانداری و همکاری مردم محلی سبب شد آتش پیش از گسترش به سایر بخشهای حساس منطقه مهار شود.
بر اساس اعلام مسئولان، حدود پنج هکتار از پوشش گیاهی شامل درختان گز، بوتههای سازیل، تمشک و درختچههای انار طعمه حریق شد. اگرچه این میزان در مقایسه با وسعت میانکاله محدود به نظر میرسد، اما هر هکتار از این ذخیرهگاه، بخشی از زنجیره پیچیده اکولوژیکی منطقه را تشکیل میدهد و تخریب آن میتواند بر زیستگاه پرندگان، خزندگان، پستانداران و پوشش گیاهی بومی اثرگذار باشد.
نکته قابل تأمل در این حادثه، احتمال انسانی بودن منشأ آتشسوزی است. موضوعی که در سالهای اخیر نیز بارها در حریقهای جنگلها و تالابهای کشور مطرح شده است. اگر این فرضیه در بررسیهای کارشناسی تأیید شود، بار دیگر اهمیت فرهنگسازی، نظارت و برخورد قانونی با عوامل تخریب محیط زیست را یادآوری خواهد کرد. تجربه نشان داده است که بخش قابل توجهی از آتشسوزیهای عرصههای طبیعی، نتیجه بیاحتیاطی گردشگران، صیادان، کشاورزان یا حتی اقدامات عمدی است.
از سوی دیگر، تغییرات اقلیمی، افزایش دمای هوا، کاهش بارندگی و خشک شدن پوشش گیاهی، احتمال وقوع و گسترش آتشسوزی را در مناطق حساس شمال کشور افزایش داده است. این شرایط، ضرورت بازنگری در برنامههای پیشگیری را دوچندان میکند. تجهیز یگانهای حفاظت به امکانات مدرن اطفای حریق، استقرار سامانههای پایش و هشدار سریع، آموزش جوامع محلی و افزایش گشتهای حفاظتی در فصل گرما، از جمله اقداماتی است که میتواند خسارتهای آینده را کاهش دهد.
مشارکت مردم محلی در مهار این آتشسوزی نیز یکی از نقاط قوت عملیات بود. تجربه نشان میدهد حفاظت از منابع طبیعی، بدون همراهی ساکنان بومی و ذینفعان محلی، به نتیجه مطلوب نخواهد رسید. جوامع محلی نخستین افرادی هستند که وقوع حریق را مشاهده میکنند و در صورت آموزش و سازماندهی مناسب، میتوانند مؤثرترین بازوی حفاظتی برای مناطق ارزشمند طبیعی باشند.
میانکاله تنها یک تالاب نیست؛ این منطقه یکی از مهمترین زیستگاههای حیات وحش ایران و سرمایهای ملی است که نقش مهمی در حفظ تنوع زیستی، تعدیل اقلیم محلی و پشتیبانی از جمعیت پرندگان مهاجر ایفا میکند. هر حادثهای که این اکوسیستم را تهدید کند، صرفاً یک خسارت محلی نیست، بلکه آسیب به بخشی از میراث طبیعی کشور محسوب میشود.
مهار موفق آتشسوزی اخیر، نشاندهنده آمادگی نسبی دستگاههای مسئول در مدیریت بحران بود، اما ارزش واقعی این تجربه زمانی آشکار خواهد شد که به تقویت برنامههای پیشگیرانه و کاهش احتمال تکرار چنین حوادثی بینجامد. در غیر این صورت، خاموش شدن شعلهها تنها پایان یک بحران کوتاهمدت خواهد بود و نه پایان تهدیدی که هر تابستان، تالابهای ارزشمند کشور را در معرض خطر قرار میدهد.
- نویسنده : سمانه اسلامی
