در عصر اقتصاد دانشبنیان، دانشگاهها دیگر تنها مراکز آموزش و تولید علم نیستند؛ بلکه به موتور محرک نوآوری، کارآفرینی و خلق ارزش اقتصادی تبدیل شدهاند. در این میان، پارکهای علم و فناوری نیز نقش واسطهای میان پژوهش و بازار را بر عهده دارند. نشست مشترک مسئولان دانشگاه مازندران و پارک علم و فناوری استان، بار دیگر ضرورت تقویت این پیوند را برای تحقق توسعه پایدار و اشتغال دانشمحور در مازندران برجسته کرد.
اقتصاد جهانی در دهههای اخیر از اتکای صرف به منابع طبیعی و صنایع سنتی فاصله گرفته و به سمت اقتصاد مبتنی بر دانش، فناوری و نوآوری حرکت کرده است. در چنین شرایطی، استانهایی که بتوانند ظرفیتهای علمی و پژوهشی خود را به محصولات و خدمات قابل عرضه در بازار تبدیل کنند، از مزیت رقابتی بیشتری برخوردار خواهند شد.
مازندران با برخورداری از دانشگاههای معتبر، نیروی انسانی متخصص و ظرفیتهای متنوع در بخشهای کشاورزی، گردشگری، صنایع غذایی، محیط زیست و فناوریهای نوین، از توان بالایی برای توسعه اقتصاد دانشبنیان برخوردار است. با این حال کارشناسان معتقدند یکی از چالشهای اصلی استان، فاصله میان تولید دانش در دانشگاهها و بهرهبرداری اقتصادی از نتایج پژوهشهاست.
در همین راستا، تعامل میان دانشگاه مازندران و پارک علم و فناوری استان میتواند به عنوان الگویی برای کاهش این فاصله عمل کند. دانشگاه، محل تولید ایده، دانش و فناوری است و پارک علم و فناوری بستری برای تبدیل این ایدهها به کسبوکارهای نوآور و دانشبنیان فراهم میکند. اتصال مؤثر این دو بخش، زمینهساز شکلگیری زنجیرهای خواهد شد که از پژوهش آغاز و به تولید ثروت و اشتغال ختم میشود.
رئیس پردیس علم و فناوری دانشگاه مازندران در نشست اخیر با مسئولان پارک علم و فناوری استان بر نقش این مجموعه در شناسایی، هدایت و توانمندسازی هستههای فناور و شرکتهای دانشبنیان تأکید کرد. موضوعی که نشان میدهد دانشگاهها در حال عبور از نقش سنتی آموزشمحور به سمت دانشگاههای نسل سوم و کارآفرین هستند.
یکی از مهمترین محورهای مطرحشده در این نشست، راهاندازی «مرکز رشد نوین دانشگاه مازندران» بود. مراکز رشد به عنوان حلقه نخست زیستبوم نوآوری، امکان استقرار تیمهای خلاق و نوآور را فراهم میکنند و به صاحبان ایده کمک میکنند تا مسیر دشوار تبدیل ایده به محصول را با حمایتهای تخصصی و مالی طی کنند.
کارشناسان اقتصادی معتقدند توسعه مراکز رشد و شرکتهای دانشبنیان میتواند به حل بخشی از چالش اشتغال فارغالتحصیلان دانشگاهی نیز کمک کند. در شرایطی که بازار کار سنتی ظرفیت محدودی برای جذب نیروهای تحصیلکرده دارد، کسبوکارهای نوآور و فناور میتوانند فرصتهای شغلی جدید و پایدار ایجاد کنند.
از سوی دیگر، مازندران به دلیل برخورداری از مزیتهای نسبی در حوزه کشاورزی، منابع طبیعی، شیلات، صنایع غذایی و گردشگری، ظرفیت مناسبی برای شکلگیری استارتاپها و شرکتهای دانشبنیان تخصصی دارد. توسعه فناوریهای نوین کشاورزی، هوشمندسازی مدیریت منابع آب، فناوریهای مرتبط با محیط زیست و گردشگری دیجیتال از جمله حوزههایی هستند که میتوانند به مزیت رقابتی استان تبدیل شوند.
با وجود این ظرفیتها، فعالان حوزه فناوری معتقدند توسعه اقتصاد دانشبنیان نیازمند تکمیل زیرساختها، افزایش سرمایهگذاری خطرپذیر، حمایت هدفمند از شرکتهای نوپا و تسهیل دسترسی آنان به بازار است. بدون شکلگیری این زنجیره حمایتی، بسیاری از ایدههای فناورانه در مرحله اولیه متوقف خواهند شد.
نشست مشترک دانشگاه مازندران و پارک علم و فناوری استان را میتوان گامی در مسیر تقویت این زیستبوم دانست؛ مسیری که در صورت استمرار همکاریها، میتواند به تجاریسازی دستاوردهای علمی، افزایش اشتغال نخبگان و ارتقای جایگاه مازندران در نقشه فناوری کشور منجر شود.
واقعیت آن است که توسعه اقتصاد دانشبنیان تنها با تولید علم محقق نمیشود؛ بلکه نیازمند پیوند مؤثر میان دانشگاه، صنعت، سرمایه و بازار است. دانشگاه و پارک علم و فناوری دو ضلع اصلی این مثلث هستند و هرچه تعامل میان آنها عمیقتر شود، مسیر تبدیل دانش به ثروت و توسعه پایدار در مازندران هموارتر خواهد شد.
- نویسنده : سمانه اسلامی
