وقتی صحبت از امنیت غذایی ایران میشود، نگاهها ناخودآگاه به سمت ۲۳۰ هزار هکتار اراضی شالیکاری مازندران میچرخد. امسال اما، اردیبهشتماه به جای آنکه با دلهره خشکسالی بگذرد، با بخشندگی آسمان همراه شد. بررسیهای آماری نشان میدهد که بارشهای «بهنگام» و هوشمندانه طبیعت در دومین ماه سال ۱۴۰۵، ورق را به نفع کشاورزان برگردانده است.
دادههای هواشناسی مازندران خبر از یک جهش خیرهکننده میدهند؛ میانگین بارش اردیبهشتماه به ۴۸ میلیمتر رسید که نسبت به مدت مشابه سال قبل (۲۲.۴ میلیمتر)، رشد ۱۱۴ درصدی را تجربه کرده است. این بارشها دقیقاً زمانی رخ داد که شالیکاران در حساسترین مرحله عملیات زراعی، یعنی شخم و شیار و نشاکاری بودند. این هدیه آسمانی باعث شد تا طبق آمار جهاد کشاورزی، ۸۵ درصد از اراضی استان بدون کوچکترین «تنش آبی» وارد مرحله نشا شوند.
اگرچه میانگین بارش هشتماهه سال زراعی همچنان ۱۳ درصد نسبت به بلندمدت کاهش نشان میدهد، اما تمرکز بارشها در فروردین و اردیبهشت (۱۱۶.۷ میلیمتر) که فصل طلایی برنجکاری است، باعث شد تا ناترازیهای آبی نیمه اول سال زراعی تا حد زیادی جبران شود. این یعنی «توزیع زمانی مناسبِ بارش» مهمتر از «میزان کل بارش» به یاری کشاورزان آمده است.
گزارشها در کنار اخبار خوش بارندگی، از واقعیتی به نام تغییر اقلیم نیز پرده برمیدارند. میانگین دمای اردیبهشت امسال ۱.۲ درجه نسبت به دوره بلندمدت افزایش یافته است. این گرما اگرچه در بهار با باران تعدیل شد، اما هشداری است برای ماههای پیشرو. پیشبینیهای فصلی نشان میدهد که از خرداد تا نیمه مهرماه، دمای هوا بین نیم تا یک درجه بیش از نرمال خواهد بود که ضرورت مدیریت دقیق منابع آب در تابستان را دوچندان میکند.
مازندران با سهم ۱۲ درصدی در تولید ارزش افزوده بخش کشاورزی کشور، ویترین امنیت غذایی ایران است. حالا با عبور موفق از مرحله نشاکاری بدون تنش آبی، امیدها برای رسیدن به رکورد تولید برنج با کیفیت در سال ۱۴۰۵ پررنگتر از همیشه شده است. ۵۰۰ هزار بهرهبردار مازندرانی حالا با لبخند به خوشههایی میاندیشند که با بارانِ بهنگام، ریشههایشان در خاک محکم شده است.
- نویسنده : سمانه اسلامی
