آمارهای اخیر بهزیستی مازندران، تصویری صریح از حجم فشارهای روانی بر دوش شهروندان ارائه می‌دهد. برقراری بیش از ۲۱۱ هزار تماس با خط مشاوره تلفنی «۱۴۸۰»، فراتر از یک آمار خدماتی، نشان‌دهنده یک «تقاضای عظیم و پنهان» برای یافتن راهکارهای مواجهه با بحران‌های زندگی است. این رقم گویای آن است که بخش بزرگی از جامعه، برای عبور از چالش‌های فردی و خانوادگی، به دنبال گوش شنوا و راهنمایی تخصصی است، اما ترجیح می‌دهد در فضای امن و بدون چهره‌ی تلفن، این نیاز خود را ابراز کند.
رویکرد جدید بهزیستی مازندران، عبور از مدل سنتی «منتظر ماندن برای بیمار» و حرکت به سوی «آموزش برای پیشگیری» است.آموزش مهارت‌های زندگی به بیش از ۱۰۲ هزار نفر، نشان‌دهنده این است که سازمان دریافته است بسیاری از بحران‌های روانی، ریشه در نبودِ مهارت‌های پایه مانند «مدیریت استرس»، «حل مسئله» و «کنترل خشم» دارد. وقتی فرد بیاموزد چگونه با هیجانات خود تعامل کند، احتمال تبدیل شدن یک تعارض ساده خانوادگی به یک بحران منجر به طلاق یا افسردگی، به شدت کاهش می‌یابد. این یعنی سرمایه‌گذاری روی «سرمایه انسانی» برای کاهش هزینه‌های درمانی در آینده.
در لایه‌های عمیق‌تر این آمارها، تلاش برای استحکام بخشیدن به ستون‌های خانواده دیده می‌شود.آموزش‌های پیش از ازدواج به ۹ هزار نفر و دوره‌های صمیمیت برای زوج‌های سال‌های نخست زندگی، تلاشی است برای کاهش نرخ طلاق و پیشگیری از شکست‌های عاطفی. اما نکته حائز اهمیت، توجه به «دوران بلوغ» است.
توانمندسازی والدین برای درک دنیای نوجوانان، پاسخی به شکاف نسلی است که در سال‌های اخیر به دلیل پیشرفت تکنولوژی عمیق‌تر شده است. بهزیستی با این برنامه‌ها، در واقع در حال ساختن «پل‌های ارتباطی» میان والدین و فرزندان است تا خانه، از محیطی تنش‌زا به پناهگاهی امن تبدیل شود.
یکی از نقاط قوت این استراتژی، اجرای برنامه «محب» برای مداخلات روانی-اجتماعی در بحران‌ها و غربالگری اضطراب در کودکان ۵ تا ۶ ساله است.شناسایی زودهنگام اضطراب یا هراس اجتماعی در کودکان، به معنای جلوگیری از تبدیل شدن این اختلالات به معضلاتی در دوران بزرگسالی است. این رویکرد «غربالگری»، سلامت روان را از یک امر اتفاقی به یک امر «سیستماتیک» تبدیل کرده است تا هیچ کودکی به دلیل نبودِ تشخیص به‌موقع، از حق رشد سالم محروم نشود.
ارائه بیش از ۲۱۲ هزار خدمت روانشناختی توسط مراکز غیردولتی و هزاران خدمت در مراکز دولتی، نشان‌دهنده گسترش شبکه حمایتی در استان است.اما اصل مطلب در این است که سلامت روان، تنها بر عهده مشاوران و روانشناسان نیست. آمارهای بهزیستی مازندران، زنگ خطری برای بازنگری در سبک زندگی و تقویت حمایت‌های اجتماعی است.
وقتی خطوط تلفن به این شدت شلوغ است، یعنی جامعه تشنه‌ی «آموزش» و «همدلی» است. پیشگیری، تنها راهی است که می‌تواند جلوی تبدیل شدن فشارهای اجتماعی به آسیب‌های جبران‌ناپذیر روانی را بگیرد.
- نویسنده : سمانه اسلامی
