به گزارش خبرنگار ملکان سیلاب پرتکرارترین حادثه طبیعی در مازندران است و گستردگی شبکه رودخانه‌ای، قرار گرفتن سکونتگاه‌ها و اراضی کشاورزی در حاشیه مجاری آبی و وقوع بارش‌های شدید، مدیریت رودخانه‌ها را به یکی از محورهای اصلی برنامه‌های پیشگیرانه استان تبدیل کرده است.
در چنین شرایطی، اقدامات پیش از وقوع بارش‌های سنگین می‌تواند با باز نگه داشتن مسیر جریان آب، رفع گلوگاه‌های رسوبی و تقویت سازه‌های حفاظتی، احتمال طغیان رودخانه‌ها و خسارت به زیرساخت‌ها، راه‌ها، مزارع و منازل را کاهش دهد.
بر اساس عملکرد ۶ ماهه شرکت آب منطقه‌ای مازندران، در نیمه نخست سال ۱۴۰۵، مجموعاً ۱۳۸ کیلومتر از مسیر رودخانه‌ها و نهرهای استان لایروبی و بازگشایی شده است.
آمل با ۲۶ کیلومتر، فریدونکنار با ۲۵ کیلومتر، بهشهر با ۲۱ کیلومتر، ساری با ۱۶ کیلومتر و محمودآباد با ۱۲ کیلومتر، بیشترین میزان لایروبی و بازگشایی را درمیان شهرستان‌های استان داشته‌اند.
مجموع عملکرد این پنج شهرستان به ۱۰۰ کیلومتر می‌رسد که حدود ۷۲ درصد کل عملیات لایروبی و بازگشایی رودخانه‌ها و نهرهای مازندران در نیمه نخست سال را شامل می‌شود.
به گفته مسئولان آب منطقه‌ای استان، عملیات لایروبی بر اساس اولویت‌های فنی، نقاط حادثه‌خیز، وضعیت بستر رودخانه و نیاز هر منطقه انجام می‌شود و هدف اصلی آن، افزایش ظرفیت عبور جریان آب و کاهش خطر سرریز رودخانه‌ها در زمان بارش‌های شدید است.
در کنار لایروبی، ۵۴۳ سردهانه سنتی کشاورزی نیز در نیمه نخست سال مرمت و بازسازی شد. این سازه‌ها اگرچه عمدتاً با هدف تأمین و هدایت آب مورد نیاز کشتزارها مورد استفاده قرار می‌گیرند، اما نگهداری مناسب آنها در مدیریت جریان آب و کاهش آسیب‌پذیری مناطق پیرامونی نیز اهمیت دارد.
بابل با ۸۰ مورد، ساری با ۷۰ مورد و تنکابن با ۴۰ مورد، بیشترین تعداد مرمت سردهانه‌های سنتی را به خود اختصاص دادند. در میاندورود، قائم‌شهر، محمودآباد و نورنیز برای هر شهرستان ۳۰ مورد مرمت و بازسازی ثبت شده است.
در مجموع، ۳۱۰ مورد از ۵۴۳ سردهانه مرمت‌شده در همین هفت شهرستان قرار دارد که بیش از ۵۷ درصد کل عملکرد استان را شامل می‌شود.
احداث دیوارهای حفاظتی نیز بخش دیگری از اقدامات مدیریت منابع آب برای کاهش خسارت ناشی از طغیان رودخانه‌ها بوده است. طی ۶ ماه نخست امسال یک‌هزار و ۹۴۹ متر دیوار حفاظتی در ۱۲ شهرستان مازندران ساخته شد.
عباس‌آباد با ۴۳۰ متر بیشترین میزان دیوارسازی را داشته و پس از آن ساری با ۲۳۴ متر، تنکابن با ۲۳۰ متر، قائم‌شهر با ۲۰۰ متر و آمل با ۱۵۰ متر قرار دارند.
مجموع عملکرد این پنج شهرستان یک‌هزار و ۲۴۴ متر بوده که حدود ۶۴ درصد کل دیوار حفاظتی احداث‌شده در استان را شامل می‌شود.
اقدامات مدیریت منابع آب در مازندران تنها به لایروبی و دیواره‌سازی محدود نشده است. در نیمه نخست امسال ۲۱ سد انحرافی در نقاط مختلف استان ساخته و چهار آب‌بندان نیز مرمت و بازسازی شده است. همچنین عملیات اجرایی یک سد لاستیکی در بابلسر به پایان رسیده است.
این اقدامات در کنار تأمین آب کشاورزی، افزایش ظرفیت ذخیره‌سازی و مدیریت جریان آب را دنبال می‌کنند و می‌توانند بخشی از برنامه سازه‌ای استان برای مدیریت روان‌آب‌ها باشند.برای اجرای مجموعه اقدامات انجام‌شده در این بازه ۶ ماهه، در مجموع ۲ هزار و ۱۴۸ میلیارد ریال هزینه شده است.
گستره اقدامات انجام‌شده نشان می‌دهد که مدیریت سیلاب در مازندران تنها به زمان وقوع حادثه محدود نشده و بخشی از برنامه‌ها به پیشگیری و آماده‌سازی پیش از بارش اختصاص یافته است. لایروبی و بازگشایی در ۱۵ شهرستان، مرمت سردهانه‌های سنتی در ۲۰ شهرستان، احداث سدهای انحرافی در ۱۴ شهرستان و ساخت دیوارهای حفاظتی در ۱۲ شهرستان انجام شده است.
با توجه به نزدیک به ۷ هزار کیلومتر طول رودخانه‌های مازندران، تداوم این اقدامات و تمرکز بر نقاط پرخطر اهمیت زیادی دارد. شناسایی گلوگاه‌های جریان آب، پایش مستمر رودخانه‌ها، ساماندهی حریم و بستر آنها و تقویت سازه‌های حفاظتی در کنار هشدارهای هواشناسی و آمادگی دستگاه‌های امدادی، مجموعه اقداماتی است که می‌تواند خسارت سیلاب‌های احتمالی را کاهش دهد.
بارش بیشتر لزوماً به معنای وقوع سیلاب نیست، اما برای استانی مانند مازندران که شبکه گسترده‌ای از رودخانه‌ها و نهرها دارد، باز نگه داشتن مسیرهای عبور آب و آماده‌سازی نقاط حادثه‌خیز، یکی از مهم‌ترین راه‌های کاهش ریسک پیش از رسیدن موج بارش‌های سنگین است.
- نویسنده : سمانه اسلامی
