وکیل می‌تواند پیش از شکل‌گیری یک پرونده، با مشاوره صحیح، مذاکره و میانجی‌گری از گسترش اختلاف جلوگیری کند و حتی پس از تشکیل دعوا نیز با هدایت طرفین به سمت سازش، از طولانی شدن فرآیند دادرسی بکاهد؛ موضوعی که رئیس کل دادگستری مازندران در مراسم تحلیف کارآموزان وکالت بر آن تأکید کرد.
عباس پوریانی، رئیس کل دادگستری مازندران، در آیین تحلیف کارآموزان کانون وکلای دادگستری استان، وکالت را حرفه‌ای همراه با مسئولیت اجتماعی و اخلاقی دانست و تأکید کرد که سوگند وکیل نباید صرفاً یک تشریفات باشد، بلکه باید در رفتار حرفه‌ای و نحوه دفاع از حقوق مردم نمود پیدا کند.
عدالت؛ نقطه مشترک قاضی و وکیل
یکی از محورهای مهم سخنان پوریانی، رابطه میان قاضی و وکیل در مسیر تحقق عدالت بود. به گفته او، وکیل ضمن دفاع از حقوق موکل، باید حقیقت و عدالت را نیز مورد توجه قرار دهد و با بررسی دقیق اسناد، مدارک و ارائه استدلال‌های حقوقی، به روشن شدن واقعیت پرونده کمک کند.
این نگاه، وکیل را از یک نماینده صرف برای دفاع از منافع موکل فراتر می‌برد و او را بخشی از فرآیند تحقق عدالت می‌داند. در چنین رویکردی، کیفیت دفاع حقوقی، دقت در ارائه مستندات و تسلط بر قوانین می‌تواند در سرعت و کیفیت رسیدگی قضایی نیز اثرگذار باشد.
پایان تحصیل، آغاز یادگیری
رئیس کل دادگستری مازندران همچنین بر ضرورت ارتقای مستمر دانش حقوقی وکلا تأکید کرد. گستردگی قوانین و مقررات و تغییرات مستمر در حوزه‌های مختلف حقوقی، باعث شده است که دریافت پروانه وکالت پایان مسیر یادگیری نباشد.
تسلط بر آیین دادرسی، قوانین مدنی و کیفری، آرای وحدت رویه و مقررات جدید از جمله مواردی است که به گفته پوریانی، وکیل باید به آنها اشراف داشته باشد.
در کنار دانش تخصصی، فناوری نیز به بخش جدایی‌ناپذیر نظام قضایی تبدیل شده است. بخش قابل توجهی از فرآیندهای قضایی به شکل الکترونیکی انجام می‌شود و آشنایی وکلا با سامانه‌ها و ابزارهای دادرسی الکترونیک، بخشی از مهارت حرفه‌ای آنان محسوب می‌شود.
تخصص‌گرایی؛ ضرورت امروز وکالت
یکی دیگر از محورهای مورد تأکید رئیس کل دادگستری مازندران، تخصص‌گرایی بود. پرونده‌های حقوقی امروز از تنوع و پیچیدگی زیادی برخوردارند و نمی‌توان انتظار داشت یک فرد در همه حوزه‌ها از سطح یکسانی از تخصص برخوردار باشد.
پوریانی با تشبیه وکیل به پزشک، تأکید کرد همان‌گونه که پزشک در حوزه تخصصی خود فعالیت می‌کند و در صورت نیاز بیمار را به متخصص دیگری ارجاع می‌دهد، وکیل نیز باید حدود توانایی علمی خود را بشناسد و از پذیرش پرونده‌ای که امکان دفاع مؤثر از آن را ندارد، خودداری کند.
این نگاه می‌تواند علاوه بر افزایش کیفیت خدمات حقوقی، به افزایش اعتماد مردم به جامعه وکالت نیز کمک کند.
هنر وکیل همیشه پیروزی در دادگاه نیست
اما شاید مهم‌ترین بخش سخنان رئیس کل دادگستری مازندران، به نقش وکلا در کاهش ورودی پرونده‌ها مربوط باشد.
در بسیاری از اختلافات، به‌ویژه پرونده‌های خانوادگی و ارث، ادامه دعوا می‌تواند روابط میان افراد را برای سال‌ها تحت تأثیر قرار دهد. در این موارد، وکیل می‌تواند با مذاکره، مشاوره و ایجاد زمینه گفت‌وگو، طرفین را به سمت سازش هدایت کند.
پوریانی تأکید کرد که هنر وکیل تنها در پیروزی در یک دعوا نیست و گاهی موفقیت واقعی زمانی رقم می‌خورد که وکیل بتواند از فروپاشی یک خانواده یا گسترش اختلاف میان اعضای آن جلوگیری کند.
این موضوع در دعاوی خانوادگی اهمیت بیشتری دارد؛ به‌ویژه در خانواده‌هایی که فرزند دارند و ادامه اختلاف می‌تواند پیامدهای اجتماعی و عاطفی گسترده‌تری ایجاد کند.
وکالت؛ حرفه‌ای با مسئولیت اجتماعی
پوریانی در عین تأکید بر اینکه وکالت یک حرفه و منبع درآمد است، نسبت به نگاه صرفاً تجاری به این حرفه هشدار داد. از نگاه او، وکیل در کنار مسئولیت حرفه‌ای، در برابر قانون، موکل و جامعه نیز مسئولیت اخلاقی دارد.
رازداری، صداقت، سعه‌صدر و شجاعت در بیان واقعیت‌های حقوقی به موکل، از جمله ویژگی‌هایی است که می‌تواند جایگاه حرفه وکالت را تقویت کند.
در نهایت، آنچه در سخنان رئیس کل دادگستری مازندران برجسته بود، تغییر نگاه از «وکیل به‌عنوان مدافع در دادگاه» به «وکیل به‌عنوان یکی از حلقه‌های پیشگیری از اختلاف» است؛ رویکردی که اگر در فرهنگ حقوقی جامعه تقویت شود، می‌تواند در کاهش دعاوی، توسعه صلح و سازش و کاهش فشار بر دستگاه قضایی مؤثر باشد.
قاضی و وکیل جایگاه‌های مستقلی دارند، اما نقطه اتصال آنها باید قانون، کشف حقیقت و تحقق عدالت باشد؛ مسیری که در آن، گاهی بهترین دفاع، جلوگیری از شکل‌گیری یک دعوای جدید است.
- نویسنده : سمانه اسلامی
