اقدامی که نشان میدهد سیاستهای تشویقی دولت بهتدریج وارد مرحله اجرا شدهاند، اما پرسش اساسی این است که آیا این مشوقها بهتنهایی میتوانند روند کاهش نرخ باروری را متوقف کنند؟
مازندران یکی از استانهایی است که بیش از سایر مناطق کشور با پدیده سالمندی جمعیت روبهروست. کاهش نرخ باروری، افزایش میانگین سنی و کاهش تعداد موالید در سالهای اخیر، زنگ خطر جدی برای آینده جمعیتی این استان به صدا درآورده است. در چنین شرایطی، اجرای قانون جوانی جمعیت و ارائه مشوقهایی مانند واگذاری زمین، تسهیلات مسکن و حمایتهای مالی، اقدامی ضروری و قابل توجه به شمار میرود.
مسکن، یکی از مهمترین دغدغههای خانوادههای جوان است و تأمین زمین میتواند بخشی از این نگرانی را کاهش دهد. اما تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد که تصمیم خانوادهها برای فرزندآوری تنها به یک عامل وابسته نیست. امنیت شغلی، درآمد پایدار، هزینههای آموزش، خدمات درمانی، دسترسی به مهدکودک، حمایت از مادران شاغل و امید به آینده، مجموعهای از عوامل تعیینکننده در این تصمیم هستند.
از این منظر، واگذاری زمین را باید بخشی از یک بسته جامع حمایتی دانست، نه راهحل نهایی. اگر خانوادهای زمین دریافت کند اما توان ساخت مسکن یا تأمین هزینههای زندگی را نداشته باشد، اثرگذاری این مشوق محدود خواهد بود. بنابراین، موفقیت قانون جوانی جمعیت در گرو هماهنگی میان دستگاههای مختلف و اجرای همزمان سیاستهای اقتصادی، اجتماعی و رفاهی است.
نکته مهم دیگر، سرعت اجرای این قانون است. تحویل ۱۵ سند و آماده بودن ۱۸ سند دیگر، هرچند اقدامی امیدوارکننده است، اما با توجه به گستردگی جامعه هدف، لازم است روند شناسایی مشمولان، واگذاری اراضی و ارائه سایر خدمات با شتاب و شفافیت بیشتری دنبال شود. اعتماد عمومی زمانی تقویت میشود که مردم آثار عملی قوانین را در زندگی روزمره خود مشاهده کنند.
از سوی دیگر، باید به تفاوت شرایط شهرستانها نیز توجه داشت. در مناطقی مانند رامسر که ارزش زمین بالاست، واگذاری زمین میتواند از جذابیت بیشتری برخوردار باشد، اما در کنار آن باید زیرساختهای لازم برای ساختوساز، خدمات شهری و دسترسی به تسهیلات بانکی نیز فراهم شود تا این اراضی به سرمایهای بلااستفاده تبدیل نشوند.
واگذاری زمین به خانوادههای دارای سه فرزند، گامی مثبت در اجرای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت است و میتواند بخشی از دغدغه تأمین مسکن را کاهش دهد. با این حال، بحران جمعیتی کشور و بهویژه مازندران، با یک مشوق حل نخواهد شد. آینده جمعیتی ایران نیازمند مجموعهای از سیاستهای پایدار در حوزه اشتغال، مسکن، رفاه، آموزش و حمایت از خانواده است. اگر این حلقهها در کنار هم قرار گیرند، مشوقهایی مانند واگذاری زمین میتوانند از یک اقدام نمادین به ابزاری مؤثر برای تقویت جوانی جمعیت تبدیل شوند.
- نویسنده : سمانه اسلامی
