جهان در سال ۲۰۲۶ میلادی با شعار «اقدام محلی برای اثرگذاری جهانی» به استقبال حفظ تنوع زیستی رفته است و ایران نیز با برگزاری رویدادی ملی و تخصصی، رسماً تغییر ریل مدیریت محیط زیست از شیوههای سنتی به سمت «حکمرانی علمی و مشارکتمحور» را اعلام کرد. رویدادی که نشان داد دیگر قرار نیست برای طبیعتِ متنوع ایران، از شمال تا جنوب، نسخهای واحد پیچیده شود.
بخش نخست این همایش که با حضور معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست برگزار شد، تحت تأثیر رونمایی از سه اثر فاخر علمی بود. کتاب «پستانداران ایران» به همراه «سالنامه آماری تنوع زیستی» و تدوین «چارچوب جهانی تنوع زیستی»، اکنون به عنوان اسناد بالادستی، مسیر پیشِ روی محیطبانان و مدیران را روشن میکنند. همچنین پوستر «پویش ملی تنوع زیستی» با هدف جلب مشارکت عمومی و تبدیل حفاظت به یک دغدغه اجتماعی در سراسر کشور، رونمایی شد.
نشستهای تخصصی، میزبان معاونان محیط زیست طبیعی استانها بود. در این جلسات فشرده ۴ ساعته، موضوعات حیاتی همچون «برنامه جامع ملی تنوع زیستی»، «ارتقای ایمنی زیستی» و چالشهای مدیریتی در ذخیرهگاههای زیستکره به نقد و بررسی گذاشته شد. کارشناسان تأکید کردند که حفاظت تنها با حصارکشی میسر نیست و باید به سمت مدیریت یکپارچه و مشارکتمحور حرکت کرد.
براساس برنامهریزیها، رویداد وارد فاز عملیاتیتر خود میشود. سه محور اصلی «مدیریت علمی زیستبومها»، «تابآوری در برابر تهدیدهای انسانی و اکولوژیکی» و «حفاظت و احیای گونههای جانوری» در صدر دستور کار قرار دارد. ارائه ۹ مقاله برگزیده مدیریتی (از میان ۲۷ اثر ارسالی) نشاندهنده غلبه نگاه آکادمیک و اجرایی بر شعارهای کلیشهای در این همایش است.
مهمترین پیام این رویداد ملی، گذار از مدیریت متمرکز به سمت «حکمرانی زیستبومی» است. با تمرکز بر اقدام محلی، از این پس هر منطقه با توجه به توان اکولوژیکی، تضادهای انسانی و پتانسیلهای بومی خود مدیریت خواهد شد؛ چرا که اثرگذاری جهانی در حفظ تنوع زیستی، مستلزم شناخت دقیق و علمی از خردترین زیستگاههای محلی است.
- نویسنده : سمانه اسلامی
