اگرچه آمارهای فصلی از افزایش صید حکایت دارند، اما واقعیت اقتصادی صیادان با معادلات پیچیدهای گره خورده است. افزایش چشمگیر قیمت تجهیزات دریایی و هزینههای گزاف نگهداری و نوسازی شناورها، فشار مضاعفی بر درآمد خالص این قشر وارد کرده است. صیادان معتقدند که حتی با وجود صید مناسب، هزینههای جاری به قدری بالاست که هرگونه کاهش احتمالی در میزان صید طی روزهای آینده، میتواند بهسرعت معیشت خانوارها را با خطر جدی مواجه کند. در واقع، سود واقعی صیاد، میان هزینههای نگهداری شناور و قیمت نهایی محصول در بازار، در حال فشرده شدن است.
آنچه امسال باعث شده است فشار هزینهها صیادان را از پا درنیاورد، تقویت شبکه تعاونیها بوده است. مدیریت هوشمندانه منابع دریایی و رعایت دقیق قوانین زیستمحیطی از سوی صیادان، نشاندهنده یک بلوغ صنفی است. تعاونیهای صیادی در مازندران اکنون تنها به عنوان واسطه عمل نمیکنند، بلکه به عنوان بازوی مدیریت بحران، نقش مهمی در تعدیل هزینههای مشترک و توزیع عادلانه فرصتهای صید ایفا کردهاند. این همکاری دوجانبه میان صیاد و تعاونی، تضمینکننده تداوم فعالیت در شرایطی است که اقتصاد بومی بیش از هر زمان دیگری به پایداری نیاز دارد.
نتایج فصل صید جاری در مازندران یک پیام مهم برای سیاستگذاران ملی دارد: «مدیریت علمی منابع در کنار شرایط طبیعی مساعد، راهگشاست.» رعایت فصول صید، جلوگیری از صید قاچاق و توجه به بازسازی ذخایر، باعث شده است که خزر امسال سخاوتمندتر از گذشته باشد. این موضوع مستقیماً با امنیت غذایی منطقه شمال و حتی مرکز کشور گره خورده است. محصولات دریایی خزر بخش مهمی از زنجیره غذایی را تأمین میکنند و پایداری این بخش، به معنای ثبات در سفرههای مردم است.
برای صیاد مازندرانی، نگاه به موجهای خزر تنها تماشای یک منبع درآمد نیست؛ این دریا بخشی از هویت تاریخی، فرهنگی و اجتماعی دیار علویان است. صیادان با وجود تمام سختیهای معیشتی و دیوارهای بلند هزینههای تجهیزات، همچنان با امید تورهای خود را به آب میاندازند. تداوم این روند مثبت، نیازمند حمایتهای دولتی در نوسازی ناوگان و تسهیلات کمبهره برای خرید قطعات یدکی شناورهاست.
دریای خزر با آرامش کنونیاش، نه تنها دل صیادان را شاد کرده، بلکه نویدی برای رونق اقتصاد ساحلی کشور است. اگر چرخهای مدیریت مدرن و حمایتهای صنفی به همین ترتیب بچرخد، میتوان امیدوار بود که ماهیگیری در شمال، نه به عنوان یک شغل سخت و پرریسک، بلکه به عنوان یک مزیت اقتصادی پایدار برای نسلهای آینده باقی بماند. مازندران امروز، بیش از هر چیز به برنامهریزی هوشمندانه برای حفظ این برکت آبی نیازمند است.
- نویسنده : سمانه اسلامی
