بابک شیرازی
امروزه مهمترین چالش بسیاری از سازمانها، صنایع و نهادهای خدماتی کشور، کمبود منابع نیست، بلکه بهرهبرداری نامناسب از منابع موجود است. اتلاف زمان، افزایش هزینهها، دوبارهکاری، توقف تجهیزات، موجودیهای غیرضروری، تصمیمگیریهای غیرعلمی، ضعف در برنامهریزی و عدم استفاده از دادهها، از جمله مسایلی هستند که بهرهوری سازمانها را کاهش میدهند.
در استان مازندران نیز بسیاری از بخشهای اقتصادی از جمله صنایع غذایی، کشاورزی، صنایع تبدیلی، گردشگری، حملونقل، خدمات، مراکز درمانی و واحدهای تولیدی، با چالشهایی همچون افزایش هزینهها، کاهش بهرهوری، نوسانات بازار، محدودیت منابع و پیچیدگی روزافزون فرآیندها مواجه هستند.
در گذشته مهندسی صنایع بیشتر بر مطالعه کار، زمانسنجی، برنامهریزی تولید و کنترل موجودی متمرکز بود، اما امروزه سازمانها با حجم عظیمی از دادهها، سیستمهای هوشمند، اتوماسیون، زنجیرههای تأمین پیچیده و تصمیمهای لحظهای مواجهاند. بنابراین مساله اصلی عصر حاضر، تنها «مدیریت منابع» نیست، بلکه مدیریت هوشمند سیستمها و تصمیمگیری مبتنی بر داده است.
راهحل علمی(دانشگاه چه میکند؟)
مهندسی صنایع، علمی است که به طراحی، بهبود و مدیریت سیستمهای پیچیده انسانی، صنعتی و خدماتی میپردازد.
این رشته با تلفیق علوم مهندسی، مدیریت، اقتصاد، ریاضیات، آمار و فنّاوری اطلاعات، تلاش میکند بهترین استفاده را از منابع انسانی، مالی، اطلاعاتی و فیزیکی فراهم کند.
امروزه چهره مهندسی صنایع در جهان، در حال تغییر است. مهندسی صنایع کلاسیک که عمدتاً بر زمانسنجی، برنامهریزی تولید و کنترل کیفیت متمرکز بود، به سمت مهندسی صنایع هوشمند در حال حرکت است؛ رشتهای که در آن:
هوش مصنوعی،تحلیل داده،یادگیری ماشین،دوقلوی دیجیتال،اینترنت اشیای صنعتی،اتوماسیون و سیستمهای هوشمند،شبیهسازی و بهینهسازی پیشرفته، به ابزارهای اصلی مهندس صنایع تبدیل شدهاند.در دانشگاه، دانشجویان و پژوهشگران مهندسی صنایع میآموزند که چگونه:فرآیندهای سازمانی را تحلیل و بازطراحی کنند؟بهرهوری را اندازهگیری و ارتقا دهند؟سیستمهای تولید و خدمات را بهینهسازی کنند؟زنجیرههای تأمین را هوشمند سازند؟از دادهها برای تصمیمگیری استفاده کنند؟ریسکها را پیشبینی و مدیریت نمایند؟
و از هوش مصنوعی و تحلیل داده برای حل مسایل واقعی صنعت، استفاده کنند؟در واقع مهندسی صنایع نوین، در حال تبدیلشدن به رشتهای است که میان مدیریت، مهندسی، داده و هوش مصنوعی، پیوند برقرار میکند.علمی برای افزایش بهره وری واحدهای تولیدی اثر نهایی(چه چیزی تغییر میکند؟)
استفاده از رویکردهای مهندسی صنایع میتواند آثار گستردهای در توسعه استان و کشور داشته باشد. از جمله:کاهش هزینههای تولید و خدمات افزایش بهرهوری سازمانها کاهش اتلاف منابع ارتقای کیفیت محصولات و خدمات بهبود تصمیمگیری مدیریتی افزایش رقابتپذیری صنایع توسعه فنّاوری و نوآوری افزایش تابآوری سازمانها و ارتقای بهرهوری انرژی و منابع
برای استان مازندران، بهرهگیری از مهندسی صنایع نوین میتواند در حوزههای مختلف از جمله صنایع غذایی، کشاورزی، گردشگری، حملونقل، خدمات شهری، مراکز درمانی و صنایع کوچک و متوسط، تحولات چشمگیری ایجاد کند.
همچنین ورود فنّاوریهایی مانند: هوش مصنوعی، تحلیل داده و اتوماسیون صنعتی، سبب خواهد شد که سازمانها از تصمیمگیری مبتنی بر تجربه صرف، به سمت تصمیمگیری علمی، دادهمحور و هوشمند حرکت کنند.
اگر مهندسی صنایع در گذشته علم «افزایش بهرهوری» بود، امروزه در حال تبدیلشدن به علم”هوشمندسازی سازمانها” است.
آینده توسعه اقتصادی و صنعتی، در گرو سازمانهای هوشمند، بهرهور و دادهمحور است و مهندسی صنایع نوین، پیونددهنده دانش مهندسی، مدیریت و هوش مصنوعی برای تحقق این آینده خواهد بود.
- نویسنده : سمانه اسلامی
