مازندران دیگر جای آزمون و خطا نیست/ هشدار کارشناسان درباره بلندمرتبه‌سازی در شمال
مازندران دیگر جای آزمون و خطا نیست/ هشدار کارشناسان درباره بلندمرتبه‌سازی در شمال
مازندران، این خطه سرسبز و حاصل‌خیز شمال ایران، که ستون امنیت غذایی کشور محسوب می‌شود، این روزها با چالشی جدی و سرنوشت‌ساز روبه‌روست؛ چالشی به نام «بلندمرتبه‌سازی».

در شرایطی که کارشناسان محیط زیست بر این باورند که برج‌سازی در مازندران نه تنها به حل مشکل کمبود مسکن منجر نمی‌شود، بلکه در عمل یک تصمیم ضدمردمی و ضدمحیط‌زیستی است، مسئولان ارشد استان از پیگیری جدی این طرح خبر می‌دهند. اما سؤال اصلی اینجاست: آیا مازندران ظرفیت پذیرش انبوه‌سازی و برج‌سازی را دارد؟ و آیا این تصمیم، آینده کشاورزی، منابع طبیعی و امنیت غذایی کشور را به مخاطره نمی‌اندازد؟

مازندران؛ ستون امنیت غذایی کشور در معرض تهدید

مازندران با شالیزارها، باغ‌ها و زمین‌های حاصل‌خیزش نقش بی‌بدیلی در تولید برنج، مرکبات و محصولات کشاورزی حیاتی دارد. سالانه حدود یک میلیون تن برنج سفید از ۲۱۵ تا ۲۲۰ هزار هکتار اراضی شالیزاری این استان تولید می‌شود. کارشناسان هشدار می‌دهند که تبدیل این زمین‌ها به برج و سیمان، یعنی حذف یکی از اصلی‌ترین ارکان سبد غذایی ایران. اگر تولید برنج و مرکبات داخلی سقوط کند، وابستگی به واردات و نوسان قیمت‌ها، آینده خانواده‌های ایرانی را تهدید خواهد کرد.

یک کارشناس محیط زیست در گفت‌وگو با خبرنگار ما می‌گوید: «مازندران دیگر جایی برای آزمون و خطا با ساخت‌وسازهای بیشتر ندارد. تجربه نشان داد که بخش عمده پروژه‌های ساختمانی در شمال نه برای بومیان، بلکه برای سرمایه‌گذاران غیربومی و دلالانی است که سودای تبدیل زمین به طلا دارند. این روند نه‌تنها مسکن را برای مردم محلی گران‌تر کرد، بلکه ساختار جمعیتی، اجتماعی و اکولوژیک استان را در معرض فروپاشی قرار داد.»

در بین شهرهای مازندران، ترافیک دو شهر بابل و ساری به یک بن‌بست بزرگ تبدیل شده است. بسیاری از کارشناسان، بلندمرتبه‌سازی در هسته مرکزی شهر را یکی از عوامل مؤثر این مشکل می‌دانند. از سوی دیگر، با توجه به اینکه مازندران از معدود استان‌های کشور است که دو دانشگاه علوم پزشکی مستقل دارد و دو شهر ساری و بابل به عنوان قطب درمانی شمال کشور محسوب می‌شوند، تعداد قابل توجهی از بلندمرتبه‌سازی‌ها برای مطب پزشکان و مجتمع‌های درمانی در مکان‌های پرترافیک مانند میدان کشوری بابل احداث شده است؛ امری که قفل محکم‌تری به ترافیک مازندران زده است.

یکی از شهروندان بابلی در گفت‌گو با خبرنگار ما می‌گوید: «هر روز که می‌گذرد، ترافیک بابل غیرقابل تحمل‌تر می‌شود. بلندمرتبه‌سازی‌های بی‌رویه در مرکز شهر، نه تنها به زیبایی شهری کمک نکرده، بلکه زندگی روزمره را برای ما به کابوس تبدیل کرده است.»

ممنوعیت بلندمرتبه‌سازی در هسته مرکزی شهر؛ گامی در مسیر اصلاح

در این میان، «مهدی یونسی‌رستمی»، استاندار مازندران، با تأکید بر اینکه توسعه نامتوازن و بلندمرتبه‌سازی‌های غیرکارشناسی دلیل اصلی گره‌های ترافیکی و ایجاد مشکلات برای مردم در سال‌های اخیر بوده است، از ممنوعیت بلندمرتبه‌سازی در نقاط مرکزی و پرترافیک شهرها خبر داد و گفت: از این پس، بلندمرتبه‌سازی نباید در نقاط مرکزی و پرترافیک شهر همانند ساری صورت گیرد، زیرا توسعه نامتوازن سبب افزایش مشکلات ترافیکی خواهد شد.

استاندار مازندران پیشنهاد کرد که گسترش شهر باید به سمت اطراف شهرها هدایت شود و صدور مجوزهای ساخت‌وساز در هسته مرکزی شهر نیازمند بررسی‌های دقیق‌تر باشد. وی همچنین توسعه روستاهای مازندران را که زمینه‌ای برای مهاجرت معکوس در این خطه از شمال محسوب می‌شود، در کاهش بار ترافیکی شهرها مؤثر دانست و از ابلاغ ۱۲ هزار و ۵۰۰ مورد تسهیلات مسکن روستایی در یک ماه اخیر خبر داد.

با وجود این هشدارها و مخالفت‌های گسترده، مدیرکل راه و شهرسازی مازندران از انتخاب مشاور طرح ساماندهی زمین و بلندمرتبه‌سازی در استان خبر داد و گفت: طرح مقدماتی و سهم‌بندی تقریباً انجام شده است. «جابر حسن‌زاده» با اشاره به انتخاب مشاور طرح پس از پیگیری‌های انجام‌شده، افزود: طرح اولیه، مقدماتی و سهم‌بندی استان مازندران تقریباً نهایی شده و امیدواریم تا پایان ماه جاری نسبت به تعیین تکلیف بلندمرتبه‌سازی در استان اقدام کنیم و سازوکار و ضوابط آن را شکل دهیم.

این در حالی است که فروردین ماه سال ۱۴۰۱، شورای عالی معماری و شهرسازی کشور بلندمرتبه‌سازی در مازندران را به صورت نمونه مصوب و ابلاغ کرد و شهر سرخرود را به عنوان اجرای آزمایشی این طرح انتخاب کرد. طبق این مصوبه، قرار است بلندمرتبه‌سازی در حدود ۵۶ هکتار از اراضی محدوده شهری سرخرود و در سه اندازه ۱۲، ۱۶ و ۲۵ طبقه اجرایی شود.

هشدار کارشناسان: بلندمرتبه‌سازی؛ تهدیدی برای منابع آب زیرزمینی

کارشناسان محیط زیست تأکید دارند که بلندمرتبه‌سازی در مازندران نه تنها به حل مشکل کمبود مسکن منجر نمی‌شود، بلکه به نابودی سفره‌های آب زیرزمینی نیز ختم خواهد شد. در شرایط فعلی، به جای ترمیم زخم‌های سرزمینی که عامل بقای زندگی ما هستند، نباید با تصمیم شتاب‌زده و تغییر کاربری‌های غیرکارشناسی، این خطه از شمال را به سمت بیابانی شدن سوق دهیم.

سال گذشته، تعدادی از شهروندان و فعالان زیست‌محیطی مازندران با تشکیل کارزاری (سکوی مستقل جمع‌آوری امضاء)، مخالفت خود را با بلندمرتبه‌سازی در مازندران اعلام کردند و از وزیر راه و شهرسازی و استاندار مازندران کمک خواستند تا آسیب‌های چندبُعدی اجرای این طرح در شمال کشور را مد نظر قرار دهند.

مازندران در نقطه عطفی تاریخی قرار گرفته است. تصمیم‌گیری درباره بلندمرتبه‌سازی، نه یک مسئله محلی، بلکه موضوعی ملی و سرنوشت‌ساز است. هر تصمیم غیرکارشناسی در این استان، هزینه‌ای به اندازه آینده ایران خواهد داشت. کارشناسان تأکید دارند که به جای تمرکز جمعیت در هسته مرکزی شهرها و نابودی زمین‌های کشاورزی و منابع طبیعی، باید به سمت توسعه متوازن، حمایت از مسکن روستایی و شهرهای کوچک، و حفظ هویت طبیعی و کشاورزی مازندران حرکت کرد. آینده مازندران، در گرو تصمیم‌هایی است که امروز گرفته می‌شود؛ تصمیم‌هایی که نباید تحت تأثیر منافع کوتاه‌مدت، سرنوشت این خطه را به خطر بیندازد.

  • نویسنده : سمانه اسلامی