آب‌بندان‌ها؛ سکوی تازه مازندران برای تولید برق
آب‌بندان‌ها؛ سکوی تازه مازندران برای تولید برق
مازندران برای عبور از تنگنای تولید برق، این‌بار چشم به آب‌بندان‌ها دوخته است؛ پهنه‌هایی که سال‌ها عمدتاً در خدمت کشاورزی و ذخیره آب بوده‌اند و حالا می‌توانند به بخشی از راه‌حل ناترازی انرژی استان تبدیل شوند.

با آغاز اجرای نخستین نیروگاه خورشیدی شناور مازندران در آب‌بندان گلدشت بابل، استفاده از ظرفیت سطوح آبی برای تولید انرژی پاک وارد مرحله عملیاتی شده است؛ طرحی که اگر با مطالعات دقیق محیط‌زیستی و فنی توسعه یابد، می‌تواند الگویی تازه برای استان‌های دارای محدودیت زمین باشد.

استاندار مازندران از آغاز اجرای نیروگاه خورشیدی شناور گلدشت بابل با ظرفیت ۱.۲ مگاوات خبر داده و گفته است پروژه‌های مشابه در نقاط مختلف استان نیز در حال پیگیری است.

مهدی یونسی رستمی در جلسه کارگروه مدیریت مصرف انرژی استان، محدودیت زمین را یکی از موانع توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در مازندران دانست و تأکید کرد که در چنین شرایطی، استفاده از ظرفیت‌های کوچک‌مقیاس و به‌ویژه آب‌بندان‌ها می‌تواند مسیر تازه‌ای برای افزایش تولید برق باشد.

مازندران حدود ۱۴ هزار و ۵۰۰ هکتار آب‌بندان در قالب ۳۳۴ آب‌بندان دارد؛ ظرفیتی که اکنون از نگاه مدیریت انرژی استان، تنها یک ذخیره آبی نیست، بلکه می‌تواند به بستری برای تولید برق خورشیدی نیز تبدیل شود.

استاندار مازندران با دعوت از سرمایه‌گذاران برای ورود به این حوزه، توسعه نیروگاه‌های شناور را فرصتی «برد ـ برد» برای سرمایه‌گذار، جامعه و استان دانسته است.

مزیت اصلی این ایده برای مازندران روشن است: استانی که از یک سو با کمبود زمین مناسب برای احداث نیروگاه‌های بزرگ مواجه است و از سوی دیگر، بخش قابل توجهی از اراضی آن به دلیل ویژگی‌های کشاورزی، زیست‌محیطی و طبیعی امکان تبدیل شدن به سایت نیروگاهی را ندارد، می‌تواند بخشی از ظرفیت تولید انرژی را به سطح آب منتقل کند.

البته توسعه این مدل، بدون مطالعات محیط‌زیستی و بررسی اثرات آن بر کیفیت آب، زیست‌بوم آب‌بندان‌ها، کشاورزی و تنوع زیستی، نمی‌تواند صرفاً بر مبنای ظرفیت اسمی تولید برق دنبال شود. تجربه گلدشت می‌تواند در صورت ارزیابی دقیق، مبنایی برای تصمیم‌گیری درباره پروژه‌های بعدی باشد.

به گفته استاندار، پروژه گلدشت بابل وارد مرحله اجرا شده و پروژه‌های مشابه نیز در نقاط مختلف استان در دستور کار قرار گرفته‌اند. همچنین زمین مورد نیاز برای اجرای چند طرح دیگر واگذار شده است.

یونسی رستمی تأکید کرده است که پروژه گلدشت جدید با فعالیت همزمان چند جبهه کاری، برای بهره‌برداری در بازه زمانی پایان شهریور و مهر برنامه‌ریزی شده است.

این زمان‌بندی در شرایطی مطرح می‌شود که فشار بر شبکه برق مازندران در ماه‌های گرم سال به یکی از دغدغه‌های اصلی مدیریت استان تبدیل شده است؛ موضوعی که صرفاً با احداث نیروگاه حل نمی‌شود و نیازمند مجموعه‌ای از سیاست‌های تولید، مدیریت بار و اصلاح مصرف است.

مدیریت انرژی مازندران اکنون سه راهبرد را به صورت همزمان دنبال می‌کند: افزایش تولید، مدیریت بار و مدیریت مصرف.

استاندار مازندران با اشاره به کاهش خاموشی‌ها نسبت به سال گذشته، مدیریت مصرف را مسئولیتی همگانی دانسته و بر همراهی مردم و دستگاه‌های اجرایی تأکید کرده است.در بخش مصرف نیز اقدامات هوشمندسازی دنبال شده است. به گفته استاندار، برای حدود ۴۸ هزار مشترک پرمصرف خانگی سامانه‌های کنترل هوشمند نصب شده و واحدهای تجاری پرمصرف نیز به تجهیزات مدیریت مصرف مجهز شده‌اند.همزمان، طرح اصلاح روشنایی معابر نیز در دستور کار قرار دارد. جایگزینی چراغ‌های قدیمی با لامپ‌های LED، طبق اعلام استاندار، می‌تواند بین ۳۰ تا ۴۰ مگاوات از مصرف برق استان بکاهد؛ ظرفیتی که در مقیاس شبکه، معادل آزادسازی بخشی از توان مورد نیاز در ساعات اوج مصرف است.

خورشید، آب و یک انتخاب ناگزیر

مازندران سال‌ها با یک تناقض توسعه‌ای مواجه بوده است؛ استانی با ظرفیت بالای طبیعی، اما با محدودیت جدی برای استقرار زیرساخت‌های صنعتی و انرژی در زمین.

حالا نیروگاه‌های خورشیدی شناور می‌توانند بخشی از این معادله را تغییر دهند. استفاده از سطح آب، بدون اشغال مستقیم زمین‌های کشاورزی یا طبیعی، در صورت رعایت الزامات زیست‌محیطی، این امکان را ایجاد می‌کند که تولید انرژی با محدودیت زمین کمتر درگیر شود.

اما موفقیت این طرح به تعداد پروژه‌ها وابسته نیست؛ به کیفیت مطالعات، انتخاب صحیح آب‌بندان‌ها، مدل تأمین مالی، اتصال به شبکه و مهم‌تر از همه، سنجش پیامدهای محیط‌زیستی بستگی دارد.

می‌تواند یک پروژه آزمایشی برای سنجش امکان تبدیل آب‌بندان‌های مازندران به بخشی از زیرساخت انرژی پاک کشور باشد. اگر این تجربه با ارزیابی علمی و شفاف پیش برود، ۳۳۴ آب‌بندان استان می‌توانند از یک ظرفیت صرفاً ذخیره‌ای، به بخشی از سبد تولید انرژی پاک مازندران تبدیل شوند؛ ظرفیتی که در کنار توسعه خورشیدی در مقیاس‌های دیگر و مدیریت مصرف، می‌تواند به کاهش فشار بر شبکه برق و عبور کم‌هزینه‌تر از بحران ناترازی کمک کند.

 

  • نویسنده : سمانه اسلامی