با وجود تمامی هشدارها درباره طوفانی بودن دریا، بیتوجهی برخی شناگران به این هشدارها، طی تنها ۱۵ روز، دستکم ۱۰ قربانی گرفته و ۶۰ نفر دیگر با تلاش ناجیان غریق از مرگ حتمی نجات یافتهاند. این آمار، زنگ خطری است که نشان میدهد رویای «صفر غریق در خزر» همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد و نیازمند عزمی جدیتر برای تحقق است.
سواحل دریای خزر با فضای جذاب و چشمنواز خود، هر بینندهای را وسوسه میکند تا تنی به آب بزند؛ اما این دریا، برخلاف ظاهر آرامشبخشش، آبستن حوادث پیشبینینشدهای است که بسیاری از آنها از ناآگاهی شناگران از ویژگیهای این دریا ناشی میشود. یکی از مهمترین دلایل غرقشدگی در خزر، پدیدهی «جریان شکافنده» (Rip Current) است . این جریانهای ساحلی که در اثر بازگشت حجم عظیم آب به دریا تشکیل میشوند، سرعتی بالاتر از رکورد شنای المپیک دارند و شناگر را با خود به اعماق دریا میکشانند . بسیاری از قربانیان، شناگرانی ماهر هستند که در این جریانهای مرگبار گرفتار میشوند و علیرغم توانایی بالا، توان بازگشت به ساحل را ندارند .
آمارهای پزشکی قانونی مازندران نشان میدهد که غرقشدگی در خزر، هر ساله قربانیان زیادی میگیرد. بر اساس دادههای موجود، از سالهای ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۱، به ترتیب ۱۰۹، ۹۹، ۱۴۷ و ۱۶۱ نفر در دریای خزر جان خود را از دست دادهاند. این آمار، ابعاد فاجعهبار بیتوجهی به خطرات دریا را نمایان میکند. شهرستان بابلسر، به عنوان یکی از مقاصد اصلی گردشگری، در پایان هر هفته میزبان جمعیت عظیمی است و همین موضوع، خطر غرقشدگی را در این منطقه دوچندان کرده است.
در واکنش به این حوادث تلخ، «مهدی یونسیرستمی»، استاندار مازندران، طرح هوشمند ناجیان غریق را با هدف افزایش نظارت و بهبود عملکرد ناجیان در سواحل کلید زد. در این طرح، با استفاده از نرمافزارهای نصبشده بر تلفنهای همراه ناجیان، حضور و غیاب و موقعیت مکانی آنها به دقت رصد میشود تا ایمنی شناگران افزایش یابد.
همچنین، «قربانعلی ولیزاده»، فرماندار بابلسر، از افزایش تعداد ناجیان غریق در این شهرستان از ۱۱۰ به ۱۴۰ نفر خبر داده و بر شناسایی و پایش مستمر نقاط حادثهخیز سواحل تأکید کرده است. با این حال، پرسش اساسی اینجاست که آیا این اقدامات، با وجود حجم بالای مسافران، برای تحقق رویای «صفر غریق» کافی است؟
غمنامه خزر، روایتی تلخ از نادیده گرفتن هشدارها و عدم آمادگی کامل برای مقابله با حوادث طبیعی است. با وجود پیشرفتهای تکنولوژیک در طرح هوشمند ناجیان و افزایش تعداد آنها، همچنان آمار تلفات انسانی، نشان از وجود خلأهای جدی در مدیریت سواحل دارد. تحقق رویای «صفر غریق در خزر»، نیازمند عزمی ملی، فرهنگسازی گسترده، تجهیز سواحل به امکانات کافی و هماهنگی همه دستگاههای متولی است؛ چراکه هر غرقشدگی، تراژدیست که نه تنها یک خانواده، بلکه وجدان جمعی جامعه را جریحهدار میکند.
- نویسنده : سمانه اسلامی
