اکران مستند «تار فرهنگ» در آمل، از همین منظر اهمیتی فراتر از نمایش یک فیلم دارد؛ روایتی از زندگی و هنر استاد فرهنگ شریف که این بار در زادگاه او به نمایش درمی‌آید.
فرهنگ شریف، از چهره‌های برجسته موسیقی ایران و از تارنوازان نامدار کشور، بخش مهمی از تاریخ موسیقی معاصر ایران را با ساز تار رقم زد. اکنون مستند «تار فرهنگ» تلاش دارد تصویری از زندگی، شخصیت و جایگاه هنری این استاد را از خلال گفت‌وگو با هنرمندان برجسته و اسناد آرشیوی برای مخاطبان بازسازی کند.
مهدی حیدری، طراح و کارگردان این مستند، ساخت «تار فرهنگ» را از سال ۱۳۹۵ و در زمان حیات استاد فرهنگ شریف آغاز کرده است؛ پروژه‌ای که به گفته او با امکانات محدود و به صورت شخصی پیش رفته و در مسیر تولید، جمعی از هنرمندان نیز با آن همراه شده‌اند.
روایتی که از دل آرشیو بیرون آمد
یکی از ویژگی‌های این مستند، حضور نام‌هایی از نسل‌های مختلف موسیقی ایران در روایت زندگی فرهنگ شریف است. حسین علیزاده، کیوان ساکت، تجویدی، خرم، گلپا و ایرج از جمله هنرمندانی هستند که درباره شخصیت و جایگاه هنری این استاد سخن گفته‌اند.
ترکیب این گفت‌وگوها با تصاویر و اسناد آرشیوی می‌تواند مستند را از یک روایت صرفاً شخصی فراتر ببرد و به تصویری از بخشی از تاریخ موسیقی ایران تبدیل کند؛ تاریخی که بخش قابل توجهی از آن در خاطره هنرمندان و اسناد پراکنده باقی مانده و نیازمند ثبت و بازخوانی است.
چرا آمل باید فرهنگ شریف را بیشتر بشناسد؟
شاید مهم‌ترین پرسش «تار فرهنگ» همین باشد که چرا یک هنرمند بزرگ، با وجود پیوند با یک شهر و منطقه، ممکن است برای بخشی از مردم زادگاهش ناشناخته بماند؟
حیدری یکی از دغدغه‌های اصلی خود در ساخت این اثر را معرفی فرهنگ شریف در زادگاه و استانش عنوان کرده است. این موضوع تنها درباره فرهنگ شریف صدق نمی‌کند. بسیاری از شهرهای مازندران، چهره‌هایی را در حوزه‌های فرهنگ، هنر، ادبیات، علم و تاریخ در خود پرورش داده‌اند که گاه شناخت نسل جدید از آنها محدود است.
در چنین شرایطی، مستند می‌تواند نقش یک پل فرهنگی را ایفا کند؛ پلی میان گذشته و امروز و میان نسلی که این استادان را از نزدیک دیده و نسلی که تنها نام آنها را در کتاب‌ها و آرشیوها می‌شنود.
«تار فرهنگ» قرار است پنجشنبه ۱۶ مهر در سالن دانشگاه شمال آمل روی پرده برود؛ اما برنامه اکران تنها به نمایش فیلم محدود نمی‌شود.
تارنوازی گروهی از هنرمندان جوان آمل به سرپرستی نبی احمدی، خوانندگی حامد ضرغامی، سخنرانی مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی و خاطره‌گویی درباره استاد فرهنگ شریف از بخش‌های این مراسم است. در پایان نیز کیوان ساکت با اجرای تارنوازی به یاد فرهنگ شریف، در این برنامه حضور خواهد داشت.
این ترکیب می‌تواند معنای نمادین ویژه‌ای داشته باشد؛ فیلمی درباره یک استاد بزرگ، در زادگاه او و با اجرای موسیقی توسط نسل جوان.
فعالیت گروه سازنده «تار فرهنگ» به این اثر محدود نشده است. تولید مستند «هراز» با موضوع شهرستان آمل و همچنین مستندی درباره پروفسور منوچهر ستوده، بخش دیگری از این مسیر است.
وجه مشترک این آثار را می‌توان در یک هدف جست‌وجو کرد: ثبت چهره‌ها، مکان‌ها و روایت‌هایی که بخشی از هویت فرهنگی و تاریخی منطقه را تشکیل می‌دهند.
در روزگاری که سرعت تغییرات فرهنگی زیاد شده و فاصله نسل‌ها با میراث گذشته بیشتر می‌شود، ثبت تصویری این شخصیت‌ها می‌تواند از فراموشی بخشی از حافظه جمعی جلوگیری کند.
اکران «تار فرهنگ» در آمل بنابراین فقط یک رویداد سینمایی نیست؛ فرصتی است برای آنکه شهر بار دیگر به یکی از فرزندان فرهنگی خود نگاه کند و نسل جوان نیز با نام و میراث هنرمندی آشنا شود که تار او بخشی از موسیقی معاصر ایران را روایت کرده است.
شاید ارزش واقعی چنین آثاری زمانی آشکار شود که صدای یک استاد از قاب یک مستند عبور کند و دوباره در شهر زادگاهش شنیده شود؛ این بار نه فقط برای یادآوری گذشته، بلکه برای ساختن پیوندی تازه میان فرهنگ شریف و نسل امروز.
- نویسنده : سمانه اسلامی
