سالها توسعه نامتوازن زیرساختهای فاضلاب، مازندران را با چالشی خاموش اما عمیق روبهرو کرده است؛ چالشی که از آلودگی منابع آب زیرزمینی تا تهدید رودخانهها و دریای خزر را در پی داشته است. اکنون دولت چهاردهم با اختصاص هشت هزار میلیارد تومان اعتبار، اجرای بزرگترین بسته سرمایهگذاری سالهای اخیر در حوزه فاضلاب استان را کلید زده؛ اقدامی که میتواند نقطه عطفی در جبران عقبماندگی تاریخی این بخش و حفاظت از سرمایههای طبیعی مازندران باشد.
اگر پسماند سالها به عنوان نماد بحرانهای زیستمحیطی مازندران شناخته میشد، فاضلاب را باید بحران خاموش این استان دانست؛ معضلی که کمتر دیده شد، اما آثار آن در آلودگی منابع آب، تخریب اکوسیستمهای طبیعی و تهدید سلامت عمومی، هر سال گستردهتر شد. اکنون دولت چهاردهم پس از قرار دادن ساماندهی پسماند در اولویت، توسعه زیرساختهای فاضلاب را به عنوان دومین محور اصلی برنامههای محیطزیستی استان در دستور کار قرار داده است.
بر اساس برنامه اعلامشده، هشت هزار میلیارد تومان اعتبار برای توسعه شبکههای جمعآوری فاضلاب، تکمیل تصفیهخانهها و بهرهبرداری از پساب تصفیهشده در شهرستانهای مازندران اختصاص یافته است؛ اعتباری که در صورت تحقق کامل، میتواند بخش مهمی از عقبماندگی چند دههای این استان را جبران کند.
مازندران با وجود برخورداری از بیش از ۳۰۰ کیلومتر نوار ساحلی، تراکم بالای جمعیت و حضور سالانه میلیونها گردشگر، هنوز از نظر پوشش شبکه فاضلاب فاصله قابل توجهی با استانداردهای مطلوب دارد. در بسیاری از شهرها و روستاها، فاضلابهای خانگی همچنان از طریق چاههای جذبی یا روشهای غیراصولی دفع میشود؛ موضوعی که خطر آلودگی سفرههای آب زیرزمینی، رودخانهها، آببندانها و در نهایت دریای خزر را افزایش داده است.
استاندار مازندران با تأکید بر اینکه رفع مشکلات فاضلاب از اولویتهای اصلی دولت چهاردهم در استان است، اعلام کرده است پس از ساماندهی پسماند، اکنون تمرکز بر تکمیل پروژههای فاضلاب قرار گرفته و برای این منظور هشت همت اعتبار پیشبینی شده است.
بر اساس این برنامه، حدود ۵۰۰ میلیارد تومان برای اجرای پروژههای فاضلاب هر شهرستان در نظر گرفته شده تا شبکههای جمعآوری توسعه یابد، ظرفیت تصفیهخانهها افزایش پیدا کند و زمینه استفاده از پساب تصفیهشده در بخش کشاورزی فراهم شود.
معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری مازندران نیز با اشاره به پایین بودن پوشش شبکه فاضلاب در استان، این سرمایهگذاری را گامی مؤثر برای کاهش آلودگی منابع آب و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان دانست.
به گفته عبدالرضا دادبود، بخشی از این اعتبار صرف توسعه و تکمیل تصفیهخانههای موجود خواهد شد تا علاوه بر جمعیت ثابت، پاسخگوی افزایش جمعیت شناور و حضور گسترده مسافران در فصلهای مختلف سال نیز باشد.
کارشناسان معتقدند استفاده مجدد از پساب تصفیهشده در بخش کشاورزی، علاوه بر کاهش برداشت از منابع آب شیرین، میتواند به مدیریت بهتر تنش آبی و افزایش پایداری تولید در استان کمک کند.
بررسی وضعیت اجرای پروژههای فاضلاب نشان میدهد میان شهرهای مختلف مازندران تفاوت قابل توجهی وجود دارد. در حالی که نوشهر بخش قابل توجهی از شبکه فاضلاب خود را اجرا کرده، بسیاری از شهرهای دیگر همچنان در مراحل ابتدایی اجرای طرحها قرار دارند و نیازمند سرمایهگذاری گسترده هستند.
در همین راستا، تکمیل پروژههای فاضلاب در ساری، بابل، جویبار، چالوس، تنکابن، رامسر، عباسآباد، نور، بابلسر، فریدونکنار، قائمشهر، نکا، بهشهر، گلوگاه و دیگر شهرهای استان در برنامه اجرایی دولت قرار گرفته است.
اهمیت این طرح زمانی بیشتر آشکار میشود که بدانیم نزدیک به ۹۰ درصد آب آشامیدنی مازندران از منابع زیرزمینی تأمین میشود؛ منابعی که در برابر نفوذ فاضلاب و آلودگی بسیار آسیبپذیر هستند.
توسعه شبکههای فاضلاب و افزایش ظرفیت تصفیهخانهها، تنها یک پروژه عمرانی نیست؛ بلکه سرمایهگذاری برای حفظ منابع آب، صیانت از محیطزیست، حفاظت از دریای خزر و تضمین سلامت نسلهای آینده است. اگر این اعتبار بهصورت کامل و هدفمند هزینه شود، میتوان امیدوار بود یکی از قدیمیترین مطالبات زیرساختی مردم مازندران، پس از سالها انتظار، وارد مرحله تحقق شود.
- نویسنده : سمانه اسلامی
