با آغاز فصل برداشت برنج در مازندران، یکی از چالشهای تکرارشونده محیطزیستی بار دیگر خودنمایی کرده است؛ سوزاندن کاه و کلش در شالیزارها. اقدامی که اگرچه برخی کشاورزان آن را راهی سریع برای آمادهسازی زمین جهت کشت دوم میدانند، اما به گفته مسئولان، آثار مخرب آن بر خاک، هوا و سلامت عمومی بسیار فراتر از منافع کوتاهمدت آن است.
رئیس اداره حفاظت محیطزیست شهرستان آمل با تأکید بر ممنوعیت قانونی این اقدام، گفت: همهساله در ماههای مرداد و شهریور، برخی شالیکاران پس از برداشت محصول برای تسریع در آمادهسازی زمین، بقایای گیاهی را آتش میزنند که این اقدام خسارتهای جبرانناپذیری به محیطزیست وارد میکند.
عباس بابایی اظهار کرد: براساس قوانین مدیریت پسماند، قانون هوای پاک، قانون حفاظت و بهسازی محیطزیست و سایر مقررات مرتبط، برای عاملان آتش زدن کاه و کلش مجازاتهایی از جمله حبس و جریمه نقدی پیشبینی شده و در صورت مشاهده تخلف، موضوع از طریق مراجع قضایی پیگیری خواهد شد.
به گفته این مقام مسئول، سوزاندن بقایای برنج تنها موجب از بین رفتن ضایعات کشاورزی نمیشود، بلکه ساختار خاک را تخریب کرده و موجب نابودی موجودات مفید، کاهش مواد آلی، افت حاصلخیزی و برهم خوردن چرخه طبیعی زیستی خاک میشود.
وی افزود: انتشار حجم بالایی از گازهای آلاینده، افزایش گازهای گلخانهای، تشدید آلودگی هوا، کاهش دید افقی، افزایش خطر تصادفات جادهای و بروز بیماریهای تنفسی از دیگر پیامدهای این اقدام است که سلامت شهروندان را نیز تهدید میکند.
بابایی با اشاره به اینکه راهکارهای مناسبی برای مدیریت بقایای برنج وجود دارد، گفت: پخش کردن کاه و کلش در سطح شالیزار علاوه بر حفظ رطوبت خاک، به مرور زمان به کود طبیعی تبدیل شده و حاصلخیزی زمین را افزایش میدهد.
وی استفاده از کمباینهای مجهز به کاهخردکن را نیز یکی از بهترین روشهای مدیریت بقایای گیاهی دانست و از جهاد کشاورزی خواست با ارائه تسهیلات و مشوقهای حمایتی، زمینه استفاده بیشتر کشاورزان از این تجهیزات را فراهم کند.
رئیس اداره حفاظت محیطزیست آمل تأکید کرد: کاه و کلش برنج به جای سوزانده شدن، قابلیت استفاده در صنایع مختلف را دارد و میتواند به منبع درآمدی برای کشاورزان تبدیل شود.
وی افزود: بستهبندی و فروش کاه برای خوراک دام، تولید کمپوست، استفاده در کشت قارچ، تولید چوب صنعتی، اتانول، مواد اولیه صنایع بستهبندی و حتی صنایع آرایشی، تنها بخشی از ظرفیتهای اقتصادی این ضایعات کشاورزی است.
کارشناسان معتقدند مقابله با آتش زدن کاه و کلش تنها با برخورد قانونی امکانپذیر نیست و نیازمند فرهنگسازی، آموزش و حمایت از کشاورزان برای استفاده از روشهای نوین مدیریت بقایای گیاهی است.
مازندران به عنوان بزرگترین تولیدکننده برنج کشور، سالانه حجم قابل توجهی کاه و کلش تولید میکند؛ ظرفیتی که در صورت مدیریت صحیح، میتواند به جای تبدیل شدن به منبع آلودگی، به فرصتی برای حفظ محیطزیست، افزایش درآمد کشاورزان و توسعه صنایع تبدیلی تبدیل شود.
- نویسنده : سمانه اسلامی






































































































