استانی که جوانی را از دست داد
استانی که جوانی را از دست داد
مازندران، این دیار سرسبز و خوش آب‌وهوا که روزگاری مهد جوانی و نشاط بود، اکنون با پدیده‌ای نگران‌کننده به نام «سالمندی جمعیت» دست‌وپنجه نرم می‌کند.

آمارهای رسمی حکایت از آن دارد که نرخ باروری در این استان به زیر یک درصد سقوط کرده و در برخی شهرستان‌ها مانند رامسر به ۰.۷ درصد رسیده است. این در حالی است که میانگین نرخ باروری در کشور بیش از ۲ است و مازندران پس از گیلان، دومین استان سالمند کشور محسوب می‌شود. پرسش اساسی اینجاست که چرا با وجود تمام هشدارها، جوانان مازندرانی تمایلی به فرزندآوری ندارند و چه عواملی پشت این بحران جمعیتی قرار دارد؟

اقتصاد تنها عامل نیست؛ تغییر سبک زندگی و نگرش‌ها

کارشناسان تاکید دارند اگرچه طرح جوانی جمعیت در اولویت کاری این معاونت قرار دارد، اما تا زمانی که مساله جوانی جمعیت و فرزندآوری دغدغه تمامی دستگاه‌های اجرایی نشود، مشکل حل نخواهد شد.

آموزش، مشاوره رایگان قبل از ازدواج، کاهش سن ازدواج، افزایش رغبت به ازدواج و فرزندآوری و مراقبت‌های دوران بارداری از جمله برنامه‌های است که دو معاونت بهداشتی در دانشگاه های علوم پزشکی مازندران و بابل باید در این مسیر حرکت کنند.

کارشناسان فعال در این حوزه بر این باورندحل کردن مساله جوانی جمعیت یک امر دشوار و پیچیده نه تنها در ایران بلکه در همه کشورهای دنیا است و باید بپذیریم در این مقوله نقش دستگاه‌های بین بخشی نیز موثر است.

در حالی که مازندران پس از گیلان، عنوان دومین استان سالمند کشور را یدک می‌کشد، کاهش ۳۵ درصدی نرخ تولدها در یک دهه اخیر و رسیدن نرخ باروری به ۱.۲، زنگ خطر بحران جمعیتی را در این استان بیش از هر زمان دیگری به صدا در آورده است.

روند کاهشی موالید؛ آماری که دل را می‌فشارد

از سال ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۰، تعداد موالید در مازندران با ۳۵ درصد کاهش از ۴۶ هزار و ۴۶۶ نفر به ۳۰ هزار و ۲۰۳ نفر رسیده است. میزان باروری کلی نیز در این دوره از ۱.۵ به ۱.۲ کاهش یافته و نرخ رشد جمعیت در استان طی سه دهه گذشته همواره از میانگین کشوری کمتر بوده است. این آمارها نشان می‌دهد که مازندران در مسیری پرسرعت به سوی پیری جمعیت حرکت می‌کند و اگر چاره‌ای اندیشیده نشود، در دهه‌های آینده با چالش‌های جدی در حوزه تأمین نیروی کار، نظام سلامت و اقتصاد مواجه خواهد شد.

در این پیونداستاندار مازندران اظهار کرد: با توجه به روند رو به رشد سالمندی جمعیت در استان، بر توسعه مراکز نگهداری، گسترش خدمات مراقبت در منزل و برنامه‌ریزی هدفمند برای پاسخگویی به نیازهای سالمندان از جمله ضرورت های مهم است.

مهدی یونسی رستمی گفت: گسترش مراکز سالمندی، توسعه خدمات مراقبت در منزل و تدوین برنامه‌های هدفمند برای پاسخگویی به نیازهای این قشر، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است و این موضوع به‌طور ویژه در جلسات شورای اداری استان مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

استاندار مازندران با تأکید بر جایگاه سازمان بهزیستی در نظام رفاه اجتماعی، گفت: این سازمان در خط مقدم حمایت از اقشار آسیب‌پذیر قرار دارد و هرگونه سرمایه‌گذاری در حوزه خدمات اجتماعی، در واقع سرمایه‌گذاری برای حفظ کرامت انسانی، افزایش امید اجتماعی و تقویت انسجام جامعه است.

یونسی رستمی از تشکیل کارگروه تخصصی کاهش آسیب‌های اجتماعی در استان نیز خبر داد و تصریح کرد: این کارگروه با حضور استادان دانشگاه، متخصصان و مدیران اجرایی، آسیب‌های اجتماعی استان را به‌صورت علمی بررسی کرده و راهکارهای اجرایی برای کاهش این آسیب‌ها ارائه خواهد کرد.

وی توسعه برنامه‌های پیشگیرانه را مؤثرترین راهکار کاهش آسیب‌های اجتماعی دانست و افزود: هر اندازه در حوزه پیشگیری سرمایه‌گذاری شود، آثار آن در کاهش مشکلات و هزینه‌های اجتماعی سال‌های آینده نمایان خواهد شد.

استاندار مازندران همچنین با اشاره به افزایش ۷۰ درصدی مستمری و حمایت‌های مالی از جامعه هدف بهزیستی در سال جاری، اظهار داشت: این اقدام دولت گامی مهم در جهت حمایت از معلولان و سایر اقشار آسیب‌پذیر و تقویت امنیت معیشتی آنان به شمار می‌رود.

استاندار مازندران بر مناسب‌سازی اماکن عمومی و ساختمان‌های اداری برای استفاده افراد سالمند و دارای معلولیت تأکید کرد و گفت: تمامی دستگاه‌های اجرایی موظف‌اند زمینه دسترسی آسان و مناسب این افراد به خدمات عمومی را فراهم کنند.

این مقام مسوول تصریح کرد: استفاده از همه ظرفیت‌های موجود برای ارتقای رفاه اجتماعی، کاهش آسیب‌های اجتماعی و بهبود معیشت مردم، از اولویت‌های مدیریت استان است.

نیاز به عزم ملی و همکاری بین‌بخشی

کارشناسان فعال در حوزه جمعیت بر این باورند که حل مساله جوانی جمعیت یک امر دشوار و پیچیده نه تنها در ایران بلکه در همه کشورهای دنیا است و باید بپذیریم که در این مقوله نقش دستگاه‌های بین‌بخشی نیز مؤثر است. تا زمانی که مساله جوانی جمعیت و فرزندآوری دغدغه تمامی دستگاه‌های اجرایی نشود، مشکل حل نخواهد شد.

 

  • نویسنده : سمانه اسلامی