مگس میوه مدیترانهای، آفتی کوچک اما پرخسارت، سالهاست به یکی از دغدغههای اصلی باغداران مازندران تبدیل شده است. آفتی که با حمله به طیف گستردهای از محصولات باغی، نه تنها کیفیت و بازارپسندی میوهها را کاهش میدهد، بلکه میتواند اقتصاد باغداری در استانهای شمالی را نیز تحت تأثیر قرار دهد. آغاز عملیات رصد و شکار این آفت از ابتدای سال، نشاندهنده حساسیت دستگاههای متولی نسبت به تهدیدی است که هر سال با رسیدن فصل برداشت، ابعاد جدیتری پیدا میکند.
مازندران به عنوان یکی از قطبهای اصلی تولید محصولات باغی کشور، سالانه میلیونها تن انواع مرکبات، هلو، شلیل، کیوی و سایر محصولات باغی را روانه بازارهای داخلی و خارجی میکند. اما در سالهای اخیر، مگس میوه مدیترانهای به یکی از مهمترین چالشهای بخش باغبانی این استان تبدیل شده است.
این آفت که از مخربترین آفات محصولات باغی در جهان به شمار میرود، توانایی بالایی در تکثیر و گسترش دارد. حشرات ماده با تخمگذاری در داخل میوه، زمینه فساد و پوسیدگی محصول را فراهم میکنند. نتیجه این فرآیند، کاهش کیفیت محصول، افت شدید ارزش اقتصادی و در بسیاری از موارد از بین رفتن کامل قابلیت عرضه به بازار است.
بر اساس اعلام مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی مازندران، عملیات پایش و شکار مگس مدیترانهای از اوایل فروردینماه آغاز شده و رصد جمعیت آفت به صورت مستمر در حال انجام است. اگرچه در حال حاضر جمعیت آفت در وضعیت طبیعی قرار دارد، اما همزمان با آغاز فصل رسیدگی میوههایی مانند هلو و شلیل، شرایط برای افزایش فعالیت این حشره فراهم میشود.
کارشناسان معتقدند تغییرات اقلیمی، افزایش دما و کوتاه شدن زمستانهای سرد، از عوامل مؤثر در گسترش دامنه فعالیت این آفت هستند. شرایط آب و هوایی شمال کشور نیز محیط مناسبی برای بقا و تکثیر آن فراهم میکند. به همین دلیل کنترل این آفت تنها در زمان مشاهده خسارت امکانپذیر نیست و نیازمند برنامهای دائمی و پیشگیرانه است.
در سالهای اخیر، آموزش باغداران به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای مدیریت آفت مورد توجه قرار گرفته است. جمعآوری میوههای آلوده، نصب تلههای شکار، رعایت بهداشت باغ و اجرای روشهای تلفیقی کنترل آفات از جمله اقداماتی است که میتواند در کاهش خسارتها مؤثر باشد.
اهمیت موضوع تا آنجا پیش رفته که سازمان پدافند غیرعامل نیز در سالهای گذشته به مسئله مدیریت این آفت ورود کرده است. زیرا گسترش آفات قرنطینهای تنها یک مسئله کشاورزی نیست، بلکه میتواند امنیت غذایی، اشتغال روستایی و صادرات محصولات باغی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
کارشناسان هشدار میدهند هرگونه غفلت در پایش و کنترل به موقع، میتواند خسارتهای گستردهای را به باغداران وارد کند. از این رو همکاری میان دستگاههای اجرایی، مراکز تحقیقاتی و بهرهبرداران بخش کشاورزی، شرط اصلی موفقیت در مقابله با این تهدید است.
مگس مدیترانهای اگرچه حشرهای کوچک است، اما خسارتهای آن میتواند بسیار بزرگ باشد. حفظ جایگاه مازندران در تولید محصولات باغی کشور، نیازمند استمرار برنامههای پایش، افزایش آگاهی باغداران و اجرای دقیق راهکارهای علمی برای کنترل این مهمان ناخوانده است؛ مهمانی که هر سال در آستانه برداشت محصول، نگرانیهای تازهای را برای باغداران شمال کشور رقم میزند.
- نویسنده : سمانه اسلامی
