تحولات اجتماعی، گسترش فضای مجازی، تغییر سبک زندگی و افزایش برخی آسیبهای اجتماعی، مدرسه را با مسئولیتهایی فراتر از آموزش دروس روبهرو کرده است. امروز مدارس تنها محل انتقال دانش نیستند، بلکه نقش مهمی در سلامت روان، تربیت اجتماعی و شکلگیری شخصیت نسل آینده ایفا میکنند؛ مسئولیتی که بدون همراهی خانوادهها و دستگاههای اجرایی به نتیجه مطلوب نخواهد رسید.
بر همین اساس، دومین نشست تخصصی «میز نماد» (نظام مراقبت اجتماعی دانشآموزان) در شهرستان بهنمیر برگزار شد؛ نشستی که محور اصلی آن، بررسی راهکارهای پیشگیری از آسیبهای اجتماعی و تقویت همکاری میان آموزش و پرورش، خانوادهها و سایر نهادهای مسئول بود.
مدیرکل آموزش و پرورش مازندران در این نشست با تأکید بر اینکه حل مسائل تربیتی نیازمند عزم جمعی است، گفت: نظام تعلیم و تربیت به تنهایی قادر به رفع همه چالشهای اجتماعی دانشآموزان نیست و موفقیت در این مسیر، مستلزم مشارکت همه دستگاههای اجرایی، نهادهای فرهنگی، اجتماعی و شرکای آموزشی است.
فریدون کلبادینژاد با تأکید بر نگاه ظرفیتمحور به مدارس، معتقد است نباید مدارس تنها از دریچه آسیبها دیده شوند. به گفته وی، دانشآموزان بزرگترین سرمایه انسانی کشور هستند و اگر زمینه شکوفایی استعدادهای آنان فراهم شود، میتوانند نقش مؤثری در توسعه فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی جامعه ایفا کنند.
این نگاه، تغییری مهم در رویکرد نظام آموزشی به شمار میرود؛ چرا که تمرکز صرف بر مشکلات، فرصتهای موجود در مدارس را نادیده میگیرد، در حالی که بسیاری از راهکارهای کاهش آسیبهای اجتماعی از دل ظرفیتهای خود دانشآموزان و مدرسه قابل تحقق است.
یکی از نکات مهم مطرحشده در این نشست، تعریف جامع از نشاط اجتماعی در مدارس بود. نشاط، تنها برگزاری اردو یا برنامههای تفریحی نیست؛ بلکه مجموعهای از فعالیتهای فرهنگی، هنری، قرآنی، ورزشی، اجتماعی و حتی مشارکت دانشآموزان در مسئولیتپذیری و کار گروهی را شامل میشود.
کارشناسان آموزشی معتقدند هرچه دانشآموزان فرصت بیشتری برای حضور در فعالیتهای فرهنگی و مهارتی داشته باشند، احتمال بروز آسیبهای اجتماعی، افت تحصیلی و ناهنجاریهای رفتاری نیز کاهش خواهد یافت.
طرح «نماد» یا نظام مراقبت اجتماعی دانشآموزان، با هدف شناسایی زودهنگام آسیبها و ارائه خدمات حمایتی، مشاورهای و آموزشی طراحی شده است. این برنامه تلاش میکند با نیازسنجی، آموزش مهارتهای زندگی، تقویت ارتباط میان مدرسه و خانواده و جلب مشارکت دستگاههای اجرایی، از تبدیل مشکلات کوچک به بحرانهای بزرگ جلوگیری کند.
اجرای این طرح در مناطق مختلف مازندران، از جمله بلده و اکنون بهنمیر، نشاندهنده حرکت آموزش و پرورش به سمت رویکردی پیشگیرانه است؛ رویکردی که هزینههای اجتماعی را کاهش داده و سلامت روان دانشآموزان را در اولویت قرار میدهد.
واقعیت این است که بسیاری از آسیبهای اجتماعی دانشآموزان، ریشه در مسائل اقتصادی، فرهنگی، خانوادگی و اجتماعی دارد؛ موضوعاتی که خارج از حیطه اختیارات آموزش و پرورش است. از این رو، تحقق اهداف طرح «نماد» بدون همراهی نهادهایی مانند بهزیستی، شبکه بهداشت، دستگاه قضایی، نیروی انتظامی، شهرداریها، سازمانهای فرهنگی و خانوادهها امکانپذیر نخواهد بود.
اگر این همکاری بینبخشی بهصورت مستمر و هدفمند دنبال شود، مدارس میتوانند علاوه بر ارتقای کیفیت آموزش، به محیطی امنتر، بانشاطتر و مؤثرتر در تربیت نسلی سالم، مسئولیتپذیر و توانمند تبدیل شوند؛ نسلی که مهمترین سرمایه آینده استان و کشور خواهد بود.
- نویسنده : سمانه اسلامی
