جایی سالنهای قدیمی با صندلیها و تجهیزات فرسوده چشم به نوسازی دوختهاند، جایی دیگر شهروندان برای تماشای یک فیلم باید راهی شهر مجاور شوند و در نقطهای دیگر، حتی سالن تازهساز نیز برای پر کردن صندلیهایش با مسئله مخاطب دستوپنجه نرم میکند. این تصویر، سینمای مازندران را از یک مشکل صرفاً فرهنگی فراتر میبرد و به مسئلهای در حوزه عدالت فرهنگی و زیرساختی تبدیل میکند؛ مسئلهای که یک سوی آن به دسترسی برابر شهروندان به سالن سینما مربوط است و سوی دیگر آن به کیفیت سالن، قدرت جذب مخاطب، محتوای تولیدشده و اقتصادی که باید چرخ این صنعت فرهنگی را بچرخاند.
در حال حاضر بیش از ۶ هزار صندلی سینما در مازندران وجود دارد که بیشترین سهم از این تعداد با حدود ۱۲۰۰ صندلی مربوط به سینما سپهر ساری است. با این حال، گزارشهای تخصصی از وجود شهرهایی بدون سالن سینما حکایت داشتهاند؛ موضوعی که نشان میدهد افزایش تعداد سالنها لزوماً به معنای تحقق کامل عدالت فرهنگی نیست. ممکن است یک استان از نظر تعداد کلی سالنها وضعیت قابل قبولی داشته باشد، اما شهروند یک شهر کوچک همچنان برای دیدن یک فیلم مجبور باشد مسافتی را طی کند که در نهایت هزینه و دشواری آن، او را از سینما رفتن منصرف کند.
«عیسی قدمی»، مدیر سینما بهمن آمل، با اشاره به سابقه فعالیت این مجموعه، اظهار کرد: سینما بهمن آمل از سینماهای باسابقه شهر است که فعالیت خود را از دهه ۴۰ شمسی آغاز کرده و امروز با دو سالن و ۴۴۸ صندلی، زیرمجموعه مجموعه «بهمن سبز» به عنوان یکی از بزرگترین زنجیرههای سینمایی کشور فعالیت میکند. وی درباره وضعیت فروش و استقبال مخاطبان در هفتههای اخیر بیان کرد: با وجود اکران فیلمهای متنوعی مانند «استخر» و «ناپلئون در باغ زردآلو»، میزان فروش سینما در هفتههای اخیر با نوسان همراه بوده است. مخاطب امروز نسبت به گذشته بسیار حسابشدهتر تصمیم میگیرد و برای تماشای فیلم، هم زمان و هم هزینه خود را مدیریت میکند.
مدیر سینما بهمن آمل با اشاره به طرحهای تخفیفی برای جذب مخاطب، اظهار کرد: حتی در روزهایی که تخفیف ۵۰ درصدی برای بلیت در نظر گرفته میشود، مردم با وسواس بیشتری انتخاب میکنند. چنین طرحهایی در جذب مخاطب مؤثر است، اما نمیتواند به تنهایی مشکلات اقتصادی یک سینما را برطرف کند. هزینههای جاری سینما از جمله مصرف برق، حقوق کارکنان، تعمیرات و نگهداری ساختمان طی سالهای اخیر افزایش قابل توجهی داشته است، در حالی که قیمت بلیت متناسب با رشد این هزینهها افزایش پیدا نکرده است
قدمی در پاسخ به این پرسش که مهمترین رقیب سینما در شرایط کنونی پلتفرمهای نمایش خانگی هستند یا شبکههای اجتماعی، گفت: بدون تردید پلتفرمهای نمایش خانگی یکی از جدیترین رقبای سینما هستند. این پلتفرمها از نظر تنوع محتوا و هزینه، گزینه آسانتری را در اختیار مخاطب قرار میدهند. یک خانواده با پرداخت هزینه یک اشتراک ماهانه میتواند تعداد زیادی فیلم و سریال تماشا کند و در کنار آن، هزینه رفتوآمد و خرید بلیت سینما را نیز نداشته باشد. البته شبکههای اجتماعی نیز رقیب جدی سینما در حوزه زمان فراغت محسوب میشوند.
در سوی دیگر این معادله، سینماهایی قرار دارند که سالهاست چراغشان را روشن نگه داشتهاند؛ سالنهایی که بخشی از حافظه فرهنگی شهر شدهاند، اما گذر زمان را نیز نمیتوان از دیوارها، صندلیها و تجهیزاتشان پنهان کرد. سینما جهاننمای چالوس یکی از همین نمونههاست؛ سالنی با حدود پنج دهه سابقه که همچنان فعال است و نام آن با خاطرات چند نسل از مردم این شهر گره خورده، اما ادامه حیات چنین مجموعهای بدون نوسازی و تجهیز، دشوارتر از گذشته شده است. تماشاگر امروز دیگر تنها برای دیدن فیلم وارد سالن نمیشود. او کیفیت تصویر و صدا، راحتی صندلی، تهویه، پاکیزگی، دسترسی، پارکینگ و فضای عمومی مجموعه را نیز در تجربه خود محاسبه میکند.
«شهرام جهانشاهی»، فرماندار نوشهر، وضعیت فعلی سینمای این شهر را در شأن نوشهر ندانست و بر ضرورت ایجاد یک سالن سینمایی مناسب تأکید کرد. وی افزود: ایجاد یک مجموعه فرهنگی چندمنظوره میتواند علاوه بر نمایش فیلم، برای برگزاری همایشها، برنامههای فرهنگی، هنری و اجتماعی نیز مورد استفاده قرار گیرد؛ ظرفیتی که نوشهر در حال حاضر از آن بیبهره است. فرماندار نوشهر همچنین بر آمادگی فرمانداری برای همکاری در این زمینه تأکید کرد و خواستار مشارکت اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی، شهرداری و دیگر دستگاههای مرتبط برای پیگیری موضوع در سطح استان شد.
«مهدی معصومی گرجی»، رئیس حوزه هنری مازندران، از برنامهریزی برای توسعه سینما در استان و پیگیری ایجاد یک مجموعه سینمایی خبر داده است. وی افزود: در حال حاضر چهار سالن سینمایی در نوشهر، دو سالن در آمل و دو سالن در ساری فعال است و توسعه مجموعههای سینمایی همچنان در دستور کار قرار دارد. پردیس سینمایی میتواند بخشی از پاسخ به مسئله امروز سینمای استان باشد؛ زیرا چند سالن در یک مجموعه، امکان تنوع بیشتر در اکران، مدیریت بهتر سانسها و ارائه خدمات جانبی را فراهم میکند.
تقویت آموزش تخصصی سینما در مازندران
«محمد محمدی»، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی مازندران، نیز اولویت نخست را تقویت آموزش تخصصی سینما دانسته و بر حمایت از هنرمندان تأکید کرده است. از نگاه او، مازندران ظرفیتهای سینمایی خود را فقط در طبیعت و جاذبههای بصری خلاصه نمیکند؛ بلکه زندگی مردم، فرهنگ بومی، گویشها، آیینها، سنتها، سبک زندگی، مسائل اجتماعی و تحولات جامعه نیز میتوانند موضوعات ارزشمندی برای تولید آثار سینمایی باشند.
حتی اگر فردا در همه شهرهای مازندران سالن سینما ساخته شود، یک پرسش همچنان باقی خواهد ماند: چه چیزی مردم را دوباره به سینما میکشاند؟ آمار یک میلیون و ۳۰۰ هزار مخاطب در سال نشان میدهد سینما هنوز برای مردم استان جذابیت دارد، اما این میزان مخاطب با ظرفیت واقعی جمعیت و گردشگری مازندران فاصله دارد. بنابراین توسعه سینما باید همزمان دو مسیر را دنبال کند؛ ساخت و نوسازی سالن از یک سو و بازسازی رابطه میان سینما و مخاطب از سوی دیگر. تجربه سینما باید به یک رویداد فرهنگی تبدیل شود؛ از کیفیت سالن و خدمات گرفته تا برنامه اکران، نشستهای فرهنگی، نمایش آثار بومی، برنامههای کودک و نوجوان و طرحهایی که خانواده را دوباره با سینما پیوند دهد.
اکنون سینمای مازندران در نقطهای قرار گرفته که نمیتوان مشکل آن را با یک نسخه واحد حل کرد. شهر فاقد سینما، سالن فرسوده، مجموعه نیازمند توسعه و صندلی خالی، هرکدام یک بخش از مسئله هستند و پاسخ هرکدام نیز متفاوت است. برای شهر فاقد سالن، سرمایهگذاری و ایجاد زیرساخت ضرورت دارد. برای سینمای قدیمی، نوسازی و تجهیز باید در اولویت قرار گیرد. برای مجموعههای جدید، مدل اقتصادی پایدار لازم است و برای مخاطب نیز باید تجربهای جذابتر و متناسب با نیاز امروز طراحی شود. پرده نقرهای مازندران هنوز ظرفیت روشنتر شدن دارد؛ اما این اتفاق زمانی رخ میدهد که سینما از یک ساختمان برای نمایش فیلم به یک زیست فرهنگی تبدیل شود؛ زیستی که در آن شهروند هر نقطه استان، فارغ از محل زندگی خود، سهمی عادلانه از سینما داشته باشد و در مقابل، سینما نیز با روایت زندگی همین مردم، دوباره راه خود را به قلب جامعه باز کند.
- نویسنده : سمانه اسلامی
