آقای مهدی روحی!
متن منتشرشده از سوی شما و رسانهتان را خواندیم؛ متنی پر از سؤال، اتهام، کنایه و ادعا درباره استاندار مازندران و فرماندار ساری و اطرافیان او.
اما یک سؤال ساده داریم:
آیا استاندارد شفافیتی که برای دیگران تعریف میکنید، شامل خودتان هم میشود؟
شما اگر از استاندار میپرسید «شریکش چه کسی بوده؟»، «چه کسی چه امتیازی گرفته؟»، «چه رابطهای وجود داشته؟»، «چه کسی از چه موقعیتی استفاده کرده؟» و «آیا فلان اتفاق درست است؟»، بسیار خوب؛ این حق شماست. اما دقیقاً همین حق برای افکار عمومی هم وجود دارد که درباره منابع درآمد، فعالیتهای اقتصادی، قراردادهای رسانهای، رپورتاژها، منافع مالی و ارتباطات اقتصادی یک فعال رسانهای سؤال کند. نمیشود برای دیگران «شفافیت» خواست و برای خود، «مصونیت» تعریف کرد. نمیشود وقتی درباره استاندار حرف میزنیم، «سؤال» را کافی بدانیم، اما وقتی درباره خودمان سؤال میشود، ناگهان همهچیز تبدیل به توهین و تخریب شود.
اگر «آیا درست است؟» مجوز طرح یک موضوع درباره استاندار است، همین «آیا درست است؟» درباره خود شما هم باید قابل طرح باشد. اگر سؤال جرم نیست، پاسخ به سؤال هم نباید با فحاشی و حمله به پرسشگر جایگزین شود. و اگر معتقدید سؤالها درباره شما بیاساس است، پاسخ دهید؛ همانطور که از استاندار پاسخ میخواهید.
آقای روحی، مسئله اینجاست: شما از استاندار میخواهید درباره روابط، داراییها، انتصابات، قراردادها و مناسبات اقتصادی پاسخگو باشد. بسیار خوب. پس افکار عمومی هم حق دارد بداند: منابع مالی فعالیت رسانهای شما چیست؟ رپورتاژهای رسانهای طی سالهای گذشته با چه سازوکاری و از چه مجموعههایی دریافت شده است؟ فعالیتهای اقتصادی و تجاری شما چیست؟ آیا در حوزههایی خارج از فعالیت حرفهای روزنامهنگاری، منافع اقتصادی دارید؟ اگر ادعایی درباره دریافت وجه یا ارتباط مالی شما مطرح شده، آیا سندی برای رد یا تأیید آن دارید؟ و مهمتر از همه: چرا وقتی دیگران را به شفافیت دعوت میکنید، خودتان از پاسخگویی درباره همین پرسشها گریزان باشید؟ البته یک
نکته را روشن کنیم: ما قرار نیست ادعاهای اثباتنشده درباره شما را واقعیت جا بزنیم. اتهام علیه شما هم مثل اتهام علیه آنها، سند میخواهد.
اما همین اصل را از شما هم میخواهیم. اگر درباره استاندار و فرماندار سند دارید، منتشر کنید. اگر درباره رانت، فساد، سوءاستفاده، معامله یا تخلف ادعایی دارید، مستند کنید و به مرجع قانونی ارائه دهید. اما اگر چیزی را نمیتوانید ثابت کنید، با «گفته میشود»، «شنیده شده»، «روایت شده» و چند علامت سؤال، افکار عمومی را به سمت یک نتیجه از پیش تعیینشده هل ندهید. این دقیقاً همان چیزی است که خودتان باید پاسخگوی آن باشید.
روزنامهنگاری، چماق نیست! رسانه باید چراغ باشد، نه چماق. روزنامهنگار حق دارد قدرتمندترین مقام استان را نقد کند؛ اما همانقدر که حق پرسیدن دارد، مسئولیت اثبات ادعا هم دارد. اینکه کسی رسانه دارد، به این معنا نیست که هر نسبتی که در قالب سؤال مطرح کرد، از مسئولیت اخلاقی و حرفهای مبراست. علامت سؤال، سپر ضد مسئولیت نیست. کلمه «گفته میشود» هم سند محسوب نمیشود. و «شنیدهایم» هم جای گزارش رسمی، سند مالی، قرارداد، رأی قضایی یا مدرک معتبر را نمیگیرد.
یک مطالبه ساده اگر قرار است مهدی یونسی پاسخگو باشد، بسیار خوب. اما مهدی روحی هم باید پاسخگو باشد. اگر استاندار و فرماندار باید درباره عملکردشان توضیح بدهند، رسانه هم باید درباره ادعاهایش توضیح بدهد. اگر مسئول دولتی باید منافع و عملکردش را شفاف کند، فعال رسانهای هم نمیتواند خودش را پشت عنوان «روزنامهنگار» پنهان کند.
این دفاع از یونسی و اسکندر نیا نیست. این دفاع از یک اصل است: یک قانون برای همه. یک معیار برای همه. یک میزان برای همه. نه اینکه برای رقیب، «سند بیاور» و برای خودت «گفته میشود»! نه اینکه برای دیگران، سؤال را تبدیل به اتهام کنی و وقتی نوبت به خودت رسید، سؤال را «توهین» بنامی.
آقای روحی؛ توپ در زمین شماست. شما از استاندار سند میخواهید؟ سند ارائه کنید. میخواهید مردم قضاوت کنند؟ همه اسناد را منتشر کنید. اما اگر قرار است مردم قضاوت کنند، بگذارید درباره هر دو طرف قضاوت کنند. شما از استاندار و فرماندار ساری میپرسید: «چه کسی؟ کجا؟ چرا؟ چگونه؟ با چه پولی؟ با چه رابطهای؟» مردم هم از شما همینها را میپرسند. نه به دلیل دشمنی با شما؛ بلکه چون شفافیت اگر ارزش است، باید برای همه ارزش باشد.
و یک جمله آخر: اگر برای متهم کردن دیگران، سند لازم نیست و «سؤال» کافی است، برای پرسش از شما هم سند لازم نیست؛ اما اگر سند را شرط میدانید، اول خودتان به همان شرطی که برای دیگران گذاشتهاید وفادار بمانید. آقای روحی! سند علیه یونسی را رو کنید؛ اما قبل از آن، پاسخگوی پرسشهایی باشید که درباره خودتان مطرح شده است. چون مردم مازندران فقط عملکرد استاندار را نمیسنجند؛ صداقت مدعیان شفافیت را هم میسنجند.
امید رمضان نژاد نویسنده و کارشناس مسائل سیاسی
- نویسنده : امید رمضان نژاد نویسنده و کارشناس مسائل سیاسی
