به گزارش ملکان این اراضی در حال حاضر به عنوان مرتع مورد استفاده قرار میگیرند، در حالی که به گفته مسئولان شهرستان، قابلیت تبدیل شدن به شالیزار را دارند و تنها با تأمین آب و فراهم شدن زیرساختهای لازم میتوان آنها را دوباره وارد چرخه تولید کرد.
موضوعی که اکنون در شورای کشاورزی ساری مطرح شده، در واقع بخشی از مسئله بزرگتر کشاورزی مازندران است؛ مسئلهای که در آن حفظ زمینهای مستعد کشت،تأمین آب و جلوگیری از خروج اراضی از چرخه تولید، به اندازه افزایش بهرهوری زمینهای موجود اهمیت دارد.
سرپرست فرمانداری ساری تأمین آب را یکی از اولویتهای اصلی برای احیای این اراضی عنوان کرده است. تجربه کشاورزی مازندران نشان میدهد که ظرفیت زمین به تنهایی برای استمرار تولید کافی نیست و شبکههای آبیاری، زهکشی و دسترسی پایدار به منابع آب نقش تعیینکنندهای دارند.
به همین دلیل، بازگشت ۴۰۰ هکتار زمین به کشت برنج را نباید صرفاً یک پروژه تغییر کاربری یا توسعه سطح زیرکشت دانست. اگر زیرساخت آبی پایدار نباشد، حتی بازگشت زمین به چرخه تولید نیز ممکن است به تولید ناپایدار و پرریسک منجر شود.
از این منظر، نخستین آزمون طرح رودپی شمالی، تأمین آب مطمئن و ایجاد زیرساختی است که کشاورز بتواند بر اساس آن برای فصلهای آینده نیز برنامهریزی کند.
مازندران با وجود برخورداری از تنها حدود ۲.۵ درصد اراضی کشاورزی کشور، سهم قابل توجهی در تولید محصولات کشاورزی دارد. این ویژگی نشان میدهد ارزش زمینهای کشاورزی استان فقط به مساحت آنها محدود نیست؛ بلکه به بهرهوری بالایی مربوط میشود که از این اراضی به دست میآید.
برنج نیز در این میان جایگاه ویژهای دارد. مازندران با تولید بیش از یک میلیون تن برنج، یکی از پایههای اصلی تأمین برنج کشور محسوب میشود. بنابراین هر هکتار زمین مستعد کشت که بتواند با تأمین آب و زیرساخت به تولید بازگردد، بخشی از ظرفیت تولید داخلی را حفظ میکند.
با این حال، افزایش سطح زیرکشت به تنهایی نباید هدف نهایی باشد. آنچه اهمیت دارد، تولید اقتصادی و پایدار است؛ یعنی کشاورز باید بتواند هزینه آب، نهاده،ماشینآلات، نیروی کار و سایر هزینههای تولید را از درآمد محصول جبران کند.
اهمیت ۴۰۰ هکتار اراضی رودپی شمالی تنها به میزان برنج تولیدی محدود نمیشود. بازگشت زمین به چرخه تولید میتواند فعالیتهای وابسته مانند خدمات کشاورزی، حملونقل، فروش نهادهها و فرآوری و عرضه محصول را نیز فعال کند.
در نتیجه، پروژههای کوچک احیای اراضی میتوانند اثراتی فراتر از محدوده زمین داشته باشند و به تقویت اقتصاد روستا کمک کنند؛ موضوعی که فرمانداری ساری نیز بر آن تأکید کرده است.
البته برای دستیابی به این هدف، هماهنگی چند دستگاه ضروری است؛ از متولیان آب و کشاورزی گرفته تا دستگاههای مرتبط با زیرساخت روستایی. تأمین آب،آمادهسازی زمین، دسترسی مناسب و حمایت فنی باید در یک برنامه واحد دیده شود.
بازگشت این اراضی به کشت برنج زمانی میتواند یک موفقیت واقعی تلقی شود که از مرحله اعلام طرح عبور کند و به تولید پایدار برسد. برای این منظور، میزان آب موردنیاز، هزینه ایجاد زیرساخت، الگوی کشت، بهرهوری آب و صرفه اقتصادی تولید باید از ابتدا مشخص باشد.
مازندران امروز بیش از آنکه فقط به افزایش سطح زیرکشت نیاز داشته باشد، به حفظ زمینهای موجود و افزایش بهرهوری آنها نیازمند است. احیای ۴۰۰ هکتار در رودپی شمالی میتواند یک نمونه از همین رویکرد باشد؛ مشروط بر آنکه آب و زیرساخت همزمان با زمین فراهم شود.
اگر این طرح با مطالعه دقیق و هماهنگی دستگاهها به نتیجه برسد، پیام آن فراتر از ساری خواهد بود: بخشی از ظرفیتهای خاموش کشاورزی مازندران هنوزقابلیت بازگشت به تولید را دارند و میتوان با سرمایهگذاری هدفمند، هم اقتصاد روستا را تقویت کرد و هم بخشی از ظرفیت تولید داخلی برنج را حفظ کرد.
- نویسنده : سمانه اسلامی
