میان حساسیت مردم و توجیهات رسمی؛ آیا جنگل‌های هیرکانی در برابر قاچاقچیان چوب ایمن هستند؟
میان حساسیت مردم و توجیهات رسمی؛ آیا جنگل‌های هیرکانی در برابر قاچاقچیان چوب ایمن هستند؟
انتشار تصاویری از قطع درختان در جنگل‌های نارنج‌داربن سلیمان‌آباد تنکابن، موجی از نگرانی را در فضای مجازی و میان دوستداران محیط زیست به راه انداخت.

در حالی که این تصاویر، تصویری از یک تخریب گسترده را تداعی می‌کرد، سازمان منابع طبیعی تنکابن با رویکردی متفاوت، این اتفاق را «محدود و پراکنده» توصیف کرد. اما فراتر از تعداد درختان بریده شده، پرسش اصلی این است: چگونه قاچاقچیان چوب در تاریکی شب به قلب جنگل‌ها نفوذ می‌کنند و آیا سیستم‌های نظارتی فعلی برای حفاظت از میراث جهانی هیرکانی کافی است؟

سه درخت، سه زمان؛ روایت رسمی از یک حادثه

مهدیه خلعتبری، رئیس منابع طبیعی تنکابن، در واکنش به جنجال‌های برانگیخته شده، اعلام کرد که آنچه در فیلم‌ها دیده می‌شود، نتیجه‌ی یک تخریب یک‌باره و گسترده نیست. به گفته‌ی وی، در مجموع سه درخت در بازه‌های زمانی مختلف قطع شده‌اند؛ یکی در شب گذشته و دو درخت دیگر طی پنج تا ده شب اخیر. وی با اشاره به «خاک‌اره‌های قدیمی» و اثرات بارندگی بر محل قطع، تأکید کرد که برخی از تصاویر منتشر شده مربوط به تخریب‌های سال‌های گذشته است و نباید در مورد ابعاد حادثه دچار سوءتفاهم شد.

یکی از نکات قابل توجه در توضیحات منابع طبیعی، اشاره به پدیده «کت‌زنی» و قاچاق چوب در ساعات ابتدایی شب است.

رئیس منابع طبیعی تنکابن با یادآور شدن ماده ۴۶ قانون، هشدار داد که هرگونه آسیب به تنه درختان، حتی روشن کردن آتش در آن‌ها، جرمی کیفری است که منجر به حبس و جریمه می‌شود. وی اشاره کرد که تیم‌های حفاظت ویژه در حال رصد منطقه و شناسایی متخلفانی هستند که با استفاده از تاریکی شب، به دنبال سودجویی از میراث سبز کشور بوده‌اند.

در این میان، بحث جالبی میان «نظارت مردمی» و «راستی‌آزمایی رسانه‌ای» شکل گرفته است.از یک سو، منابع طبیعی از افزایش آگاهی مردم و گزارش‌های سریع آن‌ها استقبال کرده است؛ اما از سوی دیگر، هشدار داده است که انتشار عکس و فیلم بدون پیگیری و راستی‌آزمایی، می‌تواند منجر به «نگرانی بی‌مورد افکار عمومی» شود و حتی مسیر تحقیقات تخصصی برای شناسایی قاچاقچیان را با چالش مواجه کند.

چه سه درخت بریده شده باشد و چه بیشتر، آنچه در این حادثه به چشم می‌خورد، آسیب‌پذیری جنگل‌های شمال در برابر افرادی است که چوب را به بهای نابودی اکوسیستم می‌فروشند.

دوربین‌های نظارتی و سامانه‌های ردیابی، ابزارهای مفیدی هستند، اما راهکار پایدار، ایجاد مشارکت واقعی با جوامع محلی و تبدیل آن‌ها به «پاسداران جنگل» است.

جنگل‌های هیرکانی، میراثی هستند که هر تنه بریده شده در آن‌ها، زخمی بر پیکر طبیعت است که با هیچ توجیهی جبران نمی‌شود.

  • نویسنده : سمانه اسلامی